Auteur: Tess van Ulden

GRONINGEN – De muurschildering in het Koude Gat in Groningen over de Iraanse protesten mag langer blijven dan verwacht. Het Groningse kunstenaarsduo VAAF, bestaande uit Jonna Bo Lammers en Lotte Masker, ontving in eerste instantie een vergunning voor slechts een half jaar, omdat de muurschildering is gemaakt op een rijksmonument. Maar Lammers heeft het voor elkaar gekregen om de vergunning te verlengen. “De Iran mural mag voor nu langer blijven, maar in mei 2024 moeten we hem écht overschilderen en dat is jammer.”

Het levensgrote kunstwerk in het Koude gat, het smalle zijstraatje grenzend aan de Herestraat, is sinds begin april te bewonderen. Op verzoek van een Iraanse vrouw, heeft VAAF de muur in een nieuw jasje gestoken om aandacht te vragen voor de protesten in Iran. Deze protesten zijn tot op de dag van vandaag nog steeds bezig. Het ontwerp bestaat uit verschillende portretten van activisten die in de gevangenis zitten, het leven lieten, of symbool zijn geworden voor deze protesten.

“De mensen die afgebeeld zijn hebben allemaal een eigen verhaal,” vertelt Lammers. “Eén daarvan vind ik wel heel bijzonder; dat is het verhaal van Nika Shakarami.” De 16-jarige Nika Shakarami werd tijdens een protest tegen het regime vermoord door de zedenpolitie. Haar lichaam werd pas 10 dagen later gevonden. Niet veel later werd het naar verluidt gestolen door de Iraanse autoriteiten. Deze verwachtten dat haar begrafenisstoet zou veranderen in een protest. Om dit te voorkomen stalen ze haar lichaam en begroeven het in een dorpje verderop.

De schildering is een mooi initiatief, maar de muur in het Koude Gat is een rijksmonument en die heeft veel speciale regels. Toen VAAF de vergunning ging aanvragen werd hun aangeraden om een vergunning van slechts een half jaar te nemen zodat de gemeente gemakkelijker zou instemmen. Die vergunning is nu verlengd, maar in mei 2024 moet de muur weer in de oorspronkelijke staat worden opgeleverd. Muurschilderingen kunnen namelijk de oorspronkelijke uitstraling en historische context van het gebouw verstoren. “Vet jammer,” zegt Lammers.

Waar de media al geen aandacht meer lijkt te hebben voor de protesten, houdt de muurschildering mensen bewust van wat er speelt in Iran. “We krijgen elke week nog e-mails van Groningers die uit Iran komen of een verbintenis met het land hebben en aangeven dat ze ontroerd zijn door het werk.” Mede daarom is de muurschildering zo’n mooi medium, aldus Lammers. Een objectief nieuwsbericht moet feitelijk vertellen wat er aan de hand is, maar dit geldt niet voor muurschilderingen. “Wij hoeven ons daar niet aan te houden; een muurschildering kan een duw geven om mensen iets te laten voelen of om iets te laten weten, maar je hoeft ze niet bij het handje vast te houden, dat vind ik het coole aan het medium,” zegt Lammers.

“Toen wij aan het schilderen waren, waren ze in Iran al begonnen met het vervolgen van de activisten.” Nu is recent bekendgemaakt dat een van de activisten die afgebeeld is op de muurschildering een gevangenisstraf van 7 jaar heeft gekregen. Journaliste Niloofar Hamedi deed verslag van de arrestatie en moord op de 22-jarige Mahsa Amini door de Iraanse zedenpolitie. De journaliste werd al ruim een jaar vastgehouden en wordt nu beschuldigd van het verspreiden van zogenaamde ‘propaganda tegen de Islamitische Republiek.’

Lammers geeft aan dat zij en haar compagnon het werk graag willen behouden en dat ze nu op zoek zijn naar een nieuwe muur.