“Het is triest dat het nodig is,” zegt Groninger gemeenteraadslid van GroenLinks Femke Folkerts over de spreidingswet. Eric van der Burg (VVD), staatssecretaris van Asielzaken, liet gisteren weten dat er in 2025 96000 opvangplekken in totaal moeten zijn in Nederland. De gemeente Groningen vangt al veel asielzoekers op, maar nog niet genoeg.

Auteur: Jolien Wennekers (foto: AZC Ter Apel)

Vanaf vandaag geldt de spreidingswet. Hierin staat vastgelegd dat provincies in twee jaar een specifiek aantal opvangplekken voor asielzoekers moeten hebben. Voldoen zij in 2025 niet aan het aantal, dan kan de overheid hen dwingen om voor meer plaats te zorgen. De overheid hoopt via de spreidingswet de instroom van asielzoekers eerlijker te verdelen over het land.

Opvangplekken in de gemeente Groningen

Ook op gemeentelijk niveau zijn er aantallen vastgelegd, al zijn deze bedoeld als indicatie. Gemeenten kunnen dus onderling afspraken maken over de hoeveelheid opvangplekken die zij creëren. Voor de gemeente Groningen betekent de spreidingswet dat er in twee jaar 109 plaatsen bij moeten komen. In gemeenten rondom de Randstad is dat aantal een stuk hoger uitgevallen, zo moet de gemeente Amsterdam voor 4479 extra opvangplekken zorgen.

Reacties van raadsleden

De spreidingswet maakt al maanden veel los in de politiek, voornamelijk vanwege het aspect van dwang. Het waren grotendeels linkse partijen als GroenLinks-PvdA en SP die het wetsvoorstel steunden, terwijl meer rechtse partijen als BBB en PVV tegen de wet stemden. Ook PVV-fractievoorzitter Kelly Blauw is kritisch: “Groningen vangt al veel te veel op en zit aan de max. Er moeten geen asielzoekers bijkomen en asielzoekers die uit relatief veilige landen komen moeten teruggestuurd worden.” 

De GroenLinks-fractie van de Groninger gemeente is juist blij met de wet. “We vinden het goed en heel belangrijk, juist voor het draagvlak en om het allemaal haalbaar te maken,” vertelt Folkerts. Wel is ze sceptisch over de uitwerking van de wet, vooral vanwege de lange duur van de kabinetsformatie: “We hebben de afgelopen jaren geleerd dat we van Den Haag niet veel hoeven te verwachten.” 

Naar verwachting haalt de gemeente Groningen het aantal waarnaar gestreefd wordt makkelijk. Volgens Folkerts maakt de spreidingswet voor de gemeente weinig verschil: “Volgens mij blijven wij altijd zoeken naar zoveel mogelijk opvangplekken, ongeacht of de spreidingswet er is.” 

Uitbreiding van AZC in Stad

Dat blijkt ook uit de recente plannen van de gemeente om het AZC aan de Sint Petersburgweg uit te breiden. Daar worden momenteel 100 asielzoekers opgevangen, maar als gevolg van de uitbreiding zouden dat er 500 worden. De provincie heeft echter geen vergunning verleend voor de bouwplannen. De reden: het slibdepot dat voorheen op de locatie gevestigd was, heeft nog niet officieel verklaard dat het niet langer wordt gebruikt. 

Volgens de PVV-fractie werden de bouwwerkzaamheden ondanks het ontbreken van een vergunning toch voortgezet. Ook zouden omwonenden klagen dat zij onvoldoende inspraak hadden in de plannen. Het college nam de kwestie gistermiddag tijdens het politiek vragenuurtje onder de loep. “Op dit moment voeren wij geen werkzaamheden uit die niet zouden mogen omdat er geen vergunning is verleend,” zei wethouder Molema. Daarnaast gaf ze aan de klachten van omwonenden niet te herkennen.

Als het aan de gemeente ligt, komt de uitbreiding van het AZC er. “Er zit een formaliteit achter de afwijzing van de vergunning,” zei Molema. “Wij hebben er alle vertrouwen in dat we er samen met de provincie uitkomen.” Blauw bleef bij haar standpunt: “Kijk 100, oké, maar 600… Ik denk dat er dan echt geen heel veilige situatie is.”

Bonus voor gemeente Westerwolde 

Er zijn gemeenten die al meer dan voldoende opvangplekken hebben. In het geval dat deze plekken minstens vijf jaar beschikbaar blijven, komen zulke gemeenten in aanmerking voor een bonus van 1000 tot 2000 euro per extra plaats. Deze regeling levert de gemeente Westerwolde 4 miljoen euro op, omdat ze honderden plekken meer heeft dan de spreidingswet van haar vraagt.

Omdat Westerwolde nauw samenwerkt met de andere Groninger gemeenten, zou het kunnen dat de gemeente Groningen een deel van deze bonus krijgt. Op de vraag wat zo’n deel zou betekenen voor de gemeente, wil Folkerts niet vooruitlopen: “Dit zijn sowieso geen enorme bedragen die echt een verschil maken.” Blauw benadrukt dat de “asielindustrie” een verdienmodel is: “Het gaat vaak niet om de mensen zelf, maar om dat er per asielzoeker zoveel geld naar de gemeente gaat die de opvang regelt.”