Op 2 juli staat het nieuwe kabinet op het bordes. Waar conservatief-rechts Nederland uitkijkt naar die dag, vreest een ander deel voor de gevolgen van het radicaal-rechtse kabinet. Oud-politica Nilüfer Gündoğan organiseert op de dag van de beëdiging een demonstratie tegen de “afbrokkeling van de rechtsstaat”.

(Bron: Pexels)

Door Daniel Theelen

“De zon gaat weer schijnen in Nederland,” stelde PVV-leider Geert Wilders nadat hij het hoofdlijnenakkoord van PVV, VVD, NSC en BBB presenteerde aan het land. In de ogen van tegenstanders van kabinet-Schoof gaat de zon niet schijnen, maar pakken donkere wolken zich samen boven Nederland. “Ik ben bang dat wij een ‘Boedapest achter de duinen’ worden,” verzucht Nilüfer Gündoğan.

Nilüfer Gündoğan was tot de laatste landelijke verkiezingen Tweede Kamerlid. Eerst namens de liberaal-progressieve partij Volt en later als onafhankelijk Kamerlid, nadat zij door Volt onterecht werd geroyeerd vanwege vermeend grensoverschrijdend gedrag. Gündoğan kijkt met lede ogen naar de politieke ontwikkelingen in Nederland en riep vijf dagen geleden via X medestanders op “de straat op” te gaan tegen het aanstaande radicaal-rechtse kabinet.

‘Niet twitteren, maar de straat op’

Op 2 juli wordt de formatie afgerond en gaan de nieuwe bewindspersonen op bezoek bij koning Willem-Alexander. Na het ‘ja-woord’ van de vorst wordt de fameuze bordesfoto gemaakt. Op diezelfde dag zal Gündoğan een demonstratie leiden tegen de politieke ontwikkelingen in Nederland: “Wij kunnen twitteren tot we een ons wegen, of we kunnen de straat op… Bij meer dan 1.000 likes beschouw ik het als mijn persoonlijke opdracht,” tweette de Amsterdamse. Binnen een uur had zij het mandaat gekregen van haar X-volgers.

Hoe de demonstratie er precies uit zal zien weet Gündoğan nog niet, vertelt ze lachend. “Ik heb mezelf weer ergens ingestort! Ik ben 47 jaar en heb nog steeds niet geleerd om eerst te denken en dan te doen.” Gündoğan heeft daarom de hulp ingeschakeld van meerdere NGO’s en een aantal ervaren actievoerders. Welke NGO’s zich aansluiten bij de demonstratie, zal later bekendgemaakt worden.

De demonstratie zal plaatsvinden in Den Haag. Op dit moment is er contact met de politie over de precieze locatie. “Het moet in ieder geval vreedzaam en beschaafd blijven. We ruimen zelfs ons eigen vuilnis op.” Mensen die niet kunnen deelnemen aan het protest, worden opgeroepen om een wit laken uit het raam te hangen, net zoals actievoerders die in de jaren tachtig demonstreerden tegen kernwapens.

Staan voor de rechtsstaat

Het is voor Gündoğan niet zozeer een demonstratie tegen het nieuwe kabinet, maar eerder een oproep aan Nederland om voor de rechtsstaat te gaan staan. Ze respecteert dat een meerderheid van Nederland op de vier coalitiepartijen heeft gestemd. Maar ze is bang dat de Nederlandse politiek op weg is om “het Boedapest achter de duinen” te worden. Zo wijst Gündoğan bijvoorbeeld op de aanstelling van Marjolein Faber als nieuwe minister voor migratie en asiel. De PVV-politica beschuldigde eind 2020 in een Eerste Kamer-debat de Verenigde Naties ervan een agenda te hebben van “antisemitisme, terrorisme en omvolking”.

Gündoğan vindt het onbegrijpelijk dat zij nu onderdeel wordt van het kabinet: “Mark Rutte wees haar erop in dat debat dat ze Nazi-taal bezigde. Rutte’s partij, nu met een nieuwe leider, laat haar nu gewoon toetreden tot het kabinet.” Faber was niet eens de eerste keuze van PVV-leider Wilders. Gidi Markuszower was aangedragen als minister, maar kwam niet door de screening van de AIVD. “Dat is het niveau waar wij naar afdalen,” verzucht Gündoğan.

Ook heeft de oud-politica flinke moeite met eerdere uitlatingen van Geert Wilders, die volgens haar de rechtsstaat uithollen: “Hij noemde journalisten ‘tuig van de richel’ en sprak over ‘D66-rechters’. Kennis wordt verkwist. Wij zijn niet immuun. Zoveel landen zijn minder democratisch geworden. Zelfs de Verenigde Staten.”

Vrezen voor de democratie

Het raakt haar persoonlijk hoe Nederland in haar ogen verandert. Als er aan de rechtsstaat wordt getornd, vreest ze ook voor de Nederlandse democratie: “Ik kan het niet aanzien. De ironie is dat ik altijd dankbaar ben geweest dat ik niet hoef te wonen in het land van mijn ouders (Turkije), een minder democratisch land. En nu is mijn angst dat dadelijk mijn kind leeft in een land dat minder democratisch is. Het doet me pijn en maakt me verdrietig.”

Ze hoopt dat een brede groep betrokken burgers deelneemt aan de demonstratie. “We moeten boven onze politieke voorkeuren staan en van ons laten horen. Van conservatief rechts tot ultra-progressief links. Behalve de extremen op beide flanken is iedereen welkom. Ik hoop dat het een demonstratie wordt vanuit hoop en vrede.” De verdere details worden snel via het X-account van Gündoğan bekendgemaakt.

Dat Gündoğan zich inspant voor de Nederlandse samenleving, betekent niet dat zij een politieke terugkeer overweegt: “Ik ben in de politiek zo onheus bejegend zonder enig greintje bewijs”, zegt ze over haar pijnlijke vertrek bij Volt. “Ik geloof dat met waar ik nu mee bezig ben, wat nu nog te prematuur is om te delen, ik echt een impact kan maken.”