Door: Emiel Korringa

Foto: Imah Anne Dijkstra

Vorige week werden de Groninger Cultuurprijzen uitgereikt en jazzmuzikant Bert van Erk (76) viel in de prijzen. Als sleutelfiguur in de Groningse jazzwereld heeft Van Erk een blijvende invloed achtergelaten op de nationale muziekscene. Naast dat hij een invloedrijke muzikant is, heeft hij ook de rol aangenomen van inspirerende mentor op het vlak van muziek. Dit was voor de jury de hoofdreden om hem de prijs toe te reiken. “Ik heb het gevoel dat de prijs mij uitgebreid gegund wordt. Dat is ontroerend.”

Een bijdrage leveren aan het jazzklimaat doet hij zeker. Hoewel hij bekendstaat als contrabassist, begon hij op vroege leeftijd oorspronkelijk met de gitaar. “Dat kwam door oom Bob, want die speelde zo leuk gitaar. En die zong er ook nog bij; Franse chansons en Caraïbische liedjes.” Tijdens zijn tijd op de middelbare school bezocht Van Erk jeugdcentrum Famos in Amsterdam, waar jazzsessies werden gehouden. Bovendien werden, volgens Van Erk, daar de eerste jazzworkshops van Nederland gehouden.

De Groninger Cultuurprijs is een jaarlijkse onderscheiding die uitgereikt wordt door de provincie Groningen en het Cultuurfonds Groningen. De prijs eert mensen en initiatieven die een belangrijke bijdrage leveren aan het culturele landschap in Groningen. Winnaars ontvangen een geldbedrag van €5.000. Een jury, bestaande uit deskundigen uit de culturele sector, kiest de winnaars op basis van de impact op de kwaliteit van kunst en cultuur en artistieke betekenis. Volgens het juryrapport van het Groninger Cultuurfonds verdient Van Erk de Cultuurprijs omdat hij “in de afgelopen veertig jaar een onschatbare bijdrage heeft geleverd aan het jazzklimaat in Groningen.” Dat Van Erk deze prijs werd toegereikt, raakt hem: “Ik heb het gevoel dat de prijs mij uitgebreid gegund wordt. Dat is ontroerend.”

Toen hij 18 jaar oud was, stond hij voor de keuze of hij beroepsmuzikant wilde worden. Hoewel de vrijheid van jazz de grootste motivatie voor hem was om muzikant te worden, besloot hij na veel aarzelen om klassiek gitaar te studeren bij het Conservatorium van de Vereniging Muzieklyceum van Amsterdam. In de tussentijd begon hij meerdere instrumenten uit te proberen, waaronder de contrabas. 

Van Erk kwam erachter dat hij liever niet op de voorgrond op het podium staat. “Als ik het moet vergelijken met voetbal, dan heb je geboren spitsen en geboren verdedigers. De geboren spits is snel en verrassend en de geboren verdedigers hebben meer een dienend karakter.” Van Erk ziet zichzelf meer als de verdediger. Volgens hem verbindt de bas het ritme met het melodische aspect van muziek. Voor hem voelt het moment waarop die verbinding binnen de muziek plaatsvindt “als bloemetjes die beginnen te bloeien.”

Nadat hij zijn liefde voor de contrabas had ontdekt, begon hij meer op te gaan in de jazzwereld. Hij speelde bijvoorbeeld samen met jazzmuzikanten Dexter Gordon, Slide Hampton en Kenny Wheeler. “Je begint ergens te spelen, en uiteindelijk als je het goed doet, wordt je gevraagd om mee te doen met grotere artiesten.” Op deze manier heeft hij uiteindelijk ook twintig jaar samen met de bekende Nederlandse saxofonist Gijs Hendriks gespeeld.

Uiteindelijk verlangde Van Erk naar meer rust. Hij woonde in Utrecht, maar twijfelde om te verhuizen naar Rotterdam of Groningen. Na de realisatie dat hij “een beetje klaar was” met de randstad, besloot hij naar Groningen te verhuizen. “Groningen had altijd al een traditie van kwaliteit in muziek en kunst,” vertelt Van Erk.
“Jazzers komen altijd op de leukste plekjes,” vertelt Van Erk. Misschien is hij daarom sinds 1993 niet weg te slaan uit Groningen. In Groningen is hij actief bij muziekformaties als Quartology, Linda’s Jazz, en Cuerdas. Daarnaast geeft hij muziekles aan zowel beginners als gevorderde muzikanten.

Van Erk wist direct wat hij met het prijzengeld ging doen van de Groninger Cultuurprijs. In de boekenkast van zijn vader was Van Erk al op vroege leeftijd onder de indruk van de illustraties in Chassidische legenden. Deze illustraties waren gemaakt door kunstenaar Hendrik Werkman. In 2015 kreeg Van Erk het verzoek om muziek te componeren omtrent de werken van Werkman voor het Werkmanjaar. “Dit was de Werkman suite, een trio met klarinet erin, want Werkman was fan van de klarinet. En in zijn tijd, de jaren ‘30 en ‘40, was hij ook jazzfan,” vertelt Van Erk. Van de Werkman suite wilde hij een album opnemen, maar dat mislukte helaas. Met de geldprijs wil hij nu het album opnieuw proberen te realiseren.