Door Merijn Westerhoff

De langverwachte daling van boekenverkoop onder Nederlanders blijft vooralsnog uit, blijkt uit de jaarcijfers van 2024 van de Koninklijke Vereniging Boekenvak (KVB). Keer op keer bewijzen ook Groningse boekwinkels hun aanhoudende relevantie in de jongste stad van Nederland. “Als mensen een boek in handen hebben, kunnen ze het simpelweg niet laten liggen”.

De massief houten deur van boekhandel Van der Velde aan het Akerkhof valt zelden in het slot. Het is de Groningse boekhandels niet ontgaan dat de boekenverkoop jaarlijks gestaag doorzet. “Vaak zeggen mensen aan de kassa dat het niet eens de bedoeling was om iets te kopen, maar zodra ze een boek in handen hebben, kunnen ze het simpelweg niet laten liggen”, vertelt Nina Sijtsema, verkoopster bij Van der Velde. 

De Nederlandse consument blijkt in toenemende mate een boekenwurm, 2024 markeerde voor het tiende jaar op rij een groei in omzet voor de boekenmarkt. Ook onder jongeren en studenten is lezen onverminderd populair. Dit is onder andere te danken aan het gemak van sociale media, waarop gebruikers titels met elkaar delen, meldt Koninklijke Vereniging Boekenvak (KVB). Een opvallende stijging is de verkoop van boeken in fysieke winkels ten opzichte van online.

“Boeken zijn bij uitstek een product dat je even door je handen wil laten glijden”, vertelt Sijtsema. “Even door de winkel lopen, de sfeer proeven en aan een tafeltje de eerste bladzijden lezen, dat is toch iets dat je alleen fysiek kunt ervaren”. Sinds de oprichting in 2008 is het filiaal aan het Akerkhof altijd een plek geweest die Groningers goed weten te vinden. Wat volgens Sijtsema wel is veranderd is de consistentie van de toestroom aan mensen: “We hebben geen pieken en geen dalen meer, het is hier gewoon altijd druk”. 

Een mogelijke verklaring hiervoor noemt Sijtsema de opmars van verschillende themaweken die specifieke boeken of genres in het zonnetje zetten. Hieronder valt bijvoorbeeld de klassieke kinderboekenweek, maar ook de maand van de Scandinavische Thriller en deze week: de Poëzieweek. 

Boekhandels spelen zorgvuldig in op deze trends door speciale thematafels klaar te zetten en het decor van de winkel in te richten op de juiste doelgroep. “De sfeer van de boekhandel is doorslaggevend voor de aankoop van een boek”, licht ze toe. Boekhandels, in het bijzonder die in Groningen, moeten weten in te spelen op de behoeften van jongeren en studenten. Onderzoek van de KVB wijst uit dat jongeren tussen de 16 en 25 juist meer zijn gaan lezen dan vijf jaar geleden, “In tegenstelling tot wat veel mensen denken, lezen jongeren juist heel veel”, aldus Sijtsema. 

Studente Julianne van de Raaij (24) vertelt dat zij lezen nu belangrijker vindt dan toen ze jonger was, “Ik merk dat ik in mijn tienerjaren niet veel heb gelezen doordat ik door andere dingen werd afgeleid, zoals Netflix. Nu ik ouder word trekt lezen me meer.” Een goede stok achter de deur om vaker een boek te pakken is de boekenclub die ze met vriendinnen heeft opgericht. 

“Ik vind zo’n boekenclub leuk omdat het me forceert om meer te gaan lezen, maar ik vind het natuurlijk ook leuk om met anderen te delen wat ik mooi vond aan een verhaal”. De boekenclub komt eens in drie maanden bij elkaar om een boek te bespreken, omstebeurt mogen zij het te lezen boek uitkiezen. Van de Raaij weet al dat ze een Engelstalig boek gaat kiezen, omdat ze dit een prettige manier vindt om haar Engels op peil te houden. Wat de anderen gaan kiezen is eigenlijk nog een verrassing, “maar ik weet zeker dat één vriendinnetje haar keuze van Tiktok laat afhangen, zij zit helemaal in Booktok”. 

Stella Linn, universitair docent vertaalwetenschap en sociolinguïstiek aan de Rijksuniversiteit Groningen, licht toe dat sociale media er onder andere voor zorgen dat jongeren graag boeken lezen. Op kanalen als TikTok circuleren populaire titels en must-read suggesties. De zogeheten Booktok community, een netwerk van TikTok gebruikers die elkaar boeken aanraden via de app, is Linn welbekend. 

Dat jongeren op deze manier bezig zijn met lezen kan zowel positieve als negatieve uitkomsten hebben. “Voor boekhandelaren en boekenliefhebbers is het heel fijn, maar het zou zonde zijn als het jongeren beperkt in het ontwikkelen van een eigen smaak.”. Tegelijkertijd kan het bespreken van boeken binnen een gemeenschap ook helpen met het opbouwen van een smaakprofiel, licht Van der Raaij toe: “Ik heb boeken gelezen die ik zelf niet snel had gekozen, waar ik stiekem heel erg van genoot”. 

Boekhandel Van der Velde laat Booktok daarom zeker niet links liggen, vertelt Sijtsema. De populaire titels worden zichtbaar uitgestald op een “tot Booktok gedoopte tafel”. Met die strategie zal de deur van de boekhandel naar eigen zeggen ook in 2025 weer worden platgelopen.