Door: Levi Vos
De ING heeft tussen 2014 en 2022 honderden miljoenen euro’s uitgeleend aan de Russische staat. Dat gebeurde ondanks het neerhalen van vlucht MH17, de overname van de Krim en delen van Oost-Oekraïne.
Uit jaarrekeningen van de Russische tak van de ING is gebleken dat de bank voor de start van de oorlog 250 miljoen euro aan de Russische staat had geleend, dat meldt RTL Z. Daarmee verdiende de ING tientallen miljoenen euro’s aan rente en financierde daarmee de Russische oorlog in Oekraïne. Het neerhalen van de MH17 en het innemen van de Krim in 2014 hebben niet geleidt tot het verminderen van deze leningen. In 2022, na de start van de oorlog, waren deze leningen hoger dan in 2014.
Volgens hoogleraar economie Dirk Bezemer is de reden hiervoor dat de ING daar winst kon maken: “maar de reputatieschade is denk ik groter dan de winst die ze er kunnen maken”.
Verbazing
Politici over het gehele politieke spectrum reageren verbaasd. Dat klinkt niet logisch, volgens Bezemer. Toezichthouders en de overheid konden dit soort transacties volledig voorkomen. “Er was toen ook al uitgebreide antiterrorismewetgeving waar banken op moesten rapporteren en waar ze ook boetes voor kregen”, aldus Bezemer.
Volgens een woordvoerder van de ING was de bank niet verplicht om de politiek actief op de hoogte te stellen tussen 2014 en 2022 van haar activiteiten in Rusland. Pas na de Russische invasie van Oekraïne in 2022 werden de sancties zwaarder en veranderde ook het beleid van de ING. De CEO van ING heeft destijds ook de tweede kamer te woord gestaan. De woordvoerder benadrukt dat de jaarverslagen gedurende deze jaren openbaar zijn geweest, ook van de Russische tak van de ING.
In 2014 werd vooral door Angela Merkel (oud-bondskanselier van Duitsland) aanbevolen om de inname van de Krim, Donetsk en Loehansk te zien als intern conflict. Hierdoor konden dit soort transacties plaatsvinden, zegt Julia Soldatiuk-Westerveld, senior onderzoeker Europees buitenlands beleid en veiligheid bij Clingendael. “Het ging toen nog niet noodzakelijk over Rusland, want dat moest nog bewezen worden.” Soldatiuk-Westerveld wijst hierbij naar het onderzoek over de MH17: “het duurde heel erg lang voordat er bewezen kon worden dat Rusland daarachter zat.”
Morena Skalamera, expert Russische politieke economie, noemt het verontrustend dat zoveel miljoenen via Nederlandse handen naar Rusland zijn gegaan. Toch verbaast het haar niet. “Nederland staat bekend een belastingparadijs te zijn voor bedrijven uit Rusland.”
Invloed op Russische oorlogsindustrie
Nicolaas Kraft van Ermel-Nijland, Rusland-expert: “je kan niet direct uit die jaarverslagen halen dat daarmee de oorlogseconomie van Rusland gefinancierd is.” Maar met deze leningen houdt de ING wel een stukje van de Russische economie draaiende “en daarmee, ook al misschien niet direct, de Russische oorlogszaken.” Kraft van Ermel-Nijland stelt dat het in strijd is met het idee dat we uit de Russische markt stappen. “Het is ethisch gezien niet fraai.”
In 2014, na de inname van de Krim en het neerhalen van vlucht MH17 volgden er sancties vanuit de Europese Unie. “Daar kreeg de Russische staat ook echt wel last van”, aldus Kraft van Ermel-Nijland. Sindsdien heeft Rusland zich proberen te wapenen tegen deze sancties en hebben ze andere manieren gevonden om aan geld te komen. Deze leningen hebben de pijn verzacht.
Warme banden met het noorden
Rusland had ook met name warme banden met Groningen in 2014. Rond deze tijd had de Universiteit Groningen een thema met kerst: de warme banden met Rusland. “Rusland werd gezien als partner, zeker in het noorden waar gas- en oliebelangen een grote rol spelen”, aldus Bezemer.
De banden van Rusland met het noorden waren er vooral vanwege het hoofdkantoor van de Gasunie in Groningen. Ook Shell was actief in Groningen. Bezemer: “er zat hier heel veel kennis rondom de energiesector.” De universiteit in Groningen had destijds ook de zogenaamde ‘Energy Valley’ opgezet. In dat kader werden de banden met Rusland ook vooral gezien als iets waar Nederland voordeel van kon hebben.