Door: Thijs Kok

Foto: Caro Dijkman

Er lijkt een stap in de goede richting te zijn gezet in het beëindigen van de oorlog tussen de VS en Iran. De Amerikaanse president Trump meldde gisteren dat hij, samen met de Iraanse President Pezeshkian, een zogenaamd ‘memorandum van overeenstemming’ ondertekende.

Wat er precies in dit memorandum staat, is onduidelijk. Daarom is het nog veel te voorbarig om te spreken van een vredesakkoord, vindt Midden-Oosten expert Paul Aarts. Een memorandum, wat overigens niet-bindend is, moet gezien worden als een beginsel om verdere onderhandelingen mogelijk te maken.

“Een vredesakkoord zou suggereren dat landen tot vreedzame relaties met diplomatieke betrekkingen komen, daar is geen sprake van”, vertelt Aarts. Daarmee is een tweede akkoord, wat voor de heropening van de Straat van Hormuz zou moeten zorgen, ook geen garantie voor vrede. Het tekenen hiervan staat vrijdag op de agenda.

Onenigheid

De leiders van beide landen hebben zich publiekelijk uitgelaten over de inhoud van de afspraak. Dit is één van de knelpunten, aangezien ze tegenstrijdige agendapunten benoemen. Zo zeggen Amerikaanse autoriteiten dat de Straat van Hormuz weer compleet open en vrij bevaarbaar wordt. Iran zegt daarentegen dat ze controle gaan houden over het vaarwater, en ‘servicekosten’ gaan heffen, vertelt universitair docent Andrew Gawthorpe. Hij is gespecialiseerd in Amerikaans buitenlandbeleid.

Een ander voorbeeld is de positie van Israël, dat voortdurend doorgaat met geweld in Libanon. Volgens Iran is vrede enkel mogelijk als geweld op alle fronten stopt. Ook het terugtrekken van Israël uit Libanon is een vereiste. Bronnen vanuit de Verenigde Staten zeggen echter dat dit geen onderdeel van het memorandum is, aldus Gawthorpe.

Netanyahu

De harde vereiste van Iran dat Israël zich terugtrekt en stopt met bombardementen in Libanon geeft nog een ander probleem aan. Netanyahu wil dit namelijk, koste wat het kost, niet. “Hij steekt hiermee als het ware een middelvinger op richting Trump”, vertelt Aarts. Trump, die wankelt onder de druk van zijn eigen volk, heeft hoge nood bij het stoppen van deze oorlog. Netanyahu is dus een van de factoren die dit voorkomt. “Dit verslechtert de banden tussen de twee wereldleiders”, aldus Aarts.