Door: Sascha Hoogeveen
Presentatie consenttalk van Soa Aids Nederland. Foto: Sascha Hoogeveen
Wie ziet dat iemand over een grens gaat, kan als omstander iets betekenen. Dat was een van de onderwerpen tijdens een consenttalk voor de queergemeenschap in het Clubhuis voor Doven in Groningen. Soa Aids Nederland organiseerde de bijeenkomst als onderdeel van een landelijk project, waarbij vier deskundigen met bezoekers in gesprek gingen over seksuele toestemming en grensoverschrijdend gedrag.
“Het is ook belangrijk dat je weet wat je als omstander kan betekenen”, vertelt projectleider Judith Holzmann. “Wegkijken is vaak een optie waar mensen voor gaan in deze situaties, terwijl je veel kan betekenen voor een slachtoffer.”
Consent is seksueel contact met wederzijdse instemming. Bij het opmerken van iets dat geen consent is, zijn er als omstander vijf scenario’s die je kunt doen. De vijf D’s bieden handvatten om in te grijpen: Direct (de persoon aanspreken), Distract (afleiden), Delegate (hulp inschakelen), Document (de situatie vastleggen) en Delay (achteraf steun bieden).
De aanleiding van de talks was de invoering van de nieuwe Wet seksuele misdrijven op 1 juli 2024. “In de oude situatie kon alleen worden gesproken van verkrachting of aanranding als er sprake was van dwang, geweld or een expliciete bedreiging. Nu is dat al strafbaar bij onvrijwilligheid”, legt Holzmann uit. Door uit te leggen hoe je consent herkent en grenzen bespreekbaar maakt, wil Soa Aids Nederland mensen bewuster maken van wederzijdse instemming.
Bij de queergemeenschap is grensoverschrijdend gedrag een groter probleem dan bij hetero’s. Aan de hand cijfer van CBS en WODC uit 2024 blijkt dat 31% van de non-binaire en genderqueer personen te maken krijgt met grensoverschrijdend gedrag. Dit terwijl het bij vrouwen 16% is en bij mannen 7%.
Een van de panelleden is Birgit Eggink van Catcalls Grunn. Via Instagram maakt het initiatief straatintimidatie zichtbaar. Mensen kunnen delen wat ze hebben meegemaakt en waar dat gebeurde. Een catcall is een opmerking of gebaar op straat waarmee iemand seksueel wordt geïntimideerd. Het account verzamelde inmiddels zo’n zeshonderd meldingen, waaronder ervaringen met queerhaat en intimidatie van mensen met een zichtbare handicap. “Het lijkt wel alsof we als samenleving juist de mensen die afwijken van de norm eruit pikken”, vertelt Eggink.