Parken met zonnepanelen zijn steeds vaker het doelwit van koperdieven, meldde branchevereniging Holland Solar begin deze maand. De kosten voor de eigenaren van zonneparken kunnen oplopen tot honderdduizenden euro’s, wat lang niet in verhouding staat tot de lage opbrengst voor de kooprovers. Dat terwijl koperdiefstal in zo’n park levensgevaarlijk kan zijn.

Het veld staat er vol mee. Indigoblauwe platen, zo gebaat bij het zonovergoten weer dat de recente weken bracht. Ze staan geordend opgesteld in rijen, zodat er zoveel mogelijk van op het park passen. De rijen strekken verder in de verte dan je ogen kunnen waarnemen en het aantal blauwe platen overstijgt het aantal totdat je wilt tellen. Deze zonnepanelen, die het licht van de zon zowel weerkaatsen als opnemen, zijn verbonden door de vele draden die over het park verspreid liggen. Een hek om het park heen moet de panelen scheiden van de buitenwereld. Vaak zonder succes.

Groningen telt meer dan dertig van dit soort zonneparken. Dit zijn grote stukken gebied waar duizenden, soms wel tienduizenden, zonnepanelen opgesteld zijn om met behulp van de zon groene stroom op te wekken. Begin juni meldde Holland Solar, de branchevereniging voor zonneparken, dat deze parken steeds vaker het doelwit zijn van koperdieven. Ook in Noord-Nederland is dit het geval. Zo werd in maart nog koper gestolen bij een zonnepark in Drenthe. De dieven zijn vaak ervaren koperrovers, die in verschillende Europese landen actief zijn. Hoe slagen deze koperdieven erin te stelen bij de zonneparken en wat zijn de gevolgen voor de parken?

Schade
Dat er juist in de afgelopen maanden veel koper wordt gestolen bij zonneparken kan niet los worden gezien van de stijgende koperprijzen van het moment, vertelt de woordvoerder van Holland Solar. “Koperdiefstal gebeurt veel, simpelweg omdat het lucratief is. Als koper niks had opgeleverd werd het natuurlijk ook niet gestolen.” Toch is het stelen van koper bij een zonneweide, zoals een zonnepark ook wel wordt genoemd, geen garantie voor een grote opbrengst. Op deze parken valt koper uit de bedrading tussen de panelen te halen. Wil je koper stelen, moet je meer dan alleen die draden slopen. “Het erge is dat het de dieven vaak maar een paar duizend euro oplevert. De schade die ze achterlaten op de parken is vele malen groter dan wat zij er zelf aan overhouden. Die schade kan soms wel oplopen tot bedragen van honderdduizenden euro’s.” 

Het inslaan van nieuw koper is slechts een fractie van de financiële gevolgen die koperroof heeft voor de zonneweides. “Vaak als diefstal plaatsvindt, wordt de koperen kabel niet even rustig losgemaakt, maar wordt nog veel meer kapot gemaakt aan de installatie.” Dit moet hersteld worden door installateurs, waar momenteel een groot tekort aan is. Ook zitten er lange levertijden op bepaalde onderdelen die nodig zijn voor zonnepanelen. “Het is niet alsof elk onderdeel van een zonne-energieinstallatie in de groothandel verkrijgbaar is”, zegt de woordvoerder. Het kan dus even duren voordat de beschadigde panelen weer in werking zijn. “En al die tijd die gestoken wordt in het oplossen hiervan, is tijd waarin je geen zonne-energie opwekt.” Eeuwig zonde, zegt de woordvoerder. “Want dan moet er fossiele energie gebruikt worden en dat willen we niet met zijn allen.”

Het herstel van de zonnepanelen kan weken en soms zelfs maanden duren, weet Maarten de Groot van Groenleven, één van de grootste ontwikkelaars van zonneparken in Nederland. Groenleven heeft een aantal van deze parken in het noorden van het land, waaronder de zonneweide die eerder dit jaar nog doelwit was van koperdiefstal. “Gelukkig hoef je meestal maar een gedeelte van het park af te sluiten. Het deel waaruit gestolen is, die paar rijen, sluit je af. De rest van het park blijft het dan gewoon doen”, vertelt De Groot.

Beveiliging
Desondanks proberen bedrijven als Groenleven met verscheidene maatregelen het stelen van koper te voorkomen, maar dit blijkt niet altijd even makkelijk te zijn. Zelfs iets simpels als een hek om een zonnepark heen is niet altijd mogelijk. “Sommige gemeenten willen niet dat er een hek om het park staat, want dat ziet er niet mooi uit”, vertelt de woordvoerder van Holland Solar. Sommige zonneweides zijn daarom slechts omringd door natuurlijke omheiningen, zoals sloten en hagen. “Maar als er geen hek om het park staat, kan iedereen gewoon rustig naar binnen lopen.” 

Ook hekken bieden geen garanties tegen bezoekjes van koperdieven. De Groot weet dat deze met enige regelmaat gesloopt worden om het terrein op te komen. Andere maatregelen, zoals camera’s met bewegingssensor, infraroodcamera’s en drones, hebben ook nog niet het gewenste effect gehad. Veel zonneparken zijn daarom nog aan het experimenteren met nieuwe beveiligingsmethoden. Het is dus niet zo raar dat veel parken nog niet optimaal beveiligd zijn. “Maar deze sector bestaat gewoon nog niet zo lang. Zonneparken bestaan zelf nog maar net. Een paar jaar geleden wist niemand wat een zonnepark was”, aldus de woordvoerder van Holland Solar. Het is dus geen wonder dat bepaalde ontwikkelingen in de zonne-energiesector nog in de kinderschoenen staan.

Koperdieven
Ondanks de beveiligingsmaatregelen die al worden getroffen op de zonneweides lukt het koperdieven dus toch met enige regelmaat om een buit binnen te halen. “Als je echt kwaad wil, dan kan je vaak wel kwaad doen”, zegt De Groot. “Sommige mensen gaan tot het uiterste om wat koper te stelen. Ze zijn schijnbaar bereid grote risico’s te nemen, want koper stelen bij een zonnepark is gewoon levensgevaarlijk.”

“In zo’n park wordt dag en nacht stroom opgewekt. Er liggen kabels waar echt 1000 tot 1500 volt spanning op staat”, vertelt de woordvoerder van Holland Solar. Om koper te stelen, moet je de goeie kabels doorknippen. “Als je de verkeerde doorknipt, overleef je het niet”, vertelt de woordvoerder van Holland Solar. Bij de branchevereniging gaan ze er dus vanuit dat de in Noord-Nederland actieve koperdieven geen amateurs zijn. “De dief bij jou in de buurt heeft nog nooit een zonnepark gezien en weet helemaal niet hoe zoiets in elkaar zit. En als je niet weet hoe een zonnepark werkt, is het behoorlijk lastig om koper te stelen.” Holland Solar denkt dat het leeuwendeel van de koperrovers professionals zijn, vermoedelijk georganiseerd vanuit een internationale bende die actief is in meerdere landen in Europa. “Je moet er echt getraind in zijn. Het kan maar één keer misgaan, zeg maar.”