Auteur: Jelle Siebolt Westra

Buurtbewoners uit de Groningse wijken De Hoogte, de Indische Buurt en de Korrewegwijk zijn hard aan het werk aan een picknicktafel van mozaïek als eerbetoon aan de Groningse kunstenaar Anno Smith. “Een picknicktafel is echt iets blijvends, waardoor we zo ook iets teruggeven aan de buurt”, aldus projectleiders Annet van der Laan en Bas Nagtzaam. 

Voor Groningen was 2023 ‘het jaar’ van de in de stad geboren kunstenaar Anno Smith. Hij leefde van 1915 tot 1990 en speelde een belangrijke rol in het versieren van Groningse panden tijdens de heropbouw van de stad na de Tweede Wereldoorlog. “Hij heeft ontzettend veel kunst gemaakt, met name in de bouwkeramiek. Denk hierbij vooral aan gevelstenen om gevels te decoreren”, vertelt Jaap Ekhart, kunsthistoricus en auteur van het boek Anno Smith, keramist. De grote gevelversierder. Zijn bekendste werk heet ‘Alkmaarse Kaasdragers’, dat te zien is aan de Westerkade in Groningen. 

Op verschillende manieren werd er stilgestaan bij zijn werken, met in het bijzonder de creatie van een picknicktafel van mozaïek als eerbetoon aan de overleden kunstenaar. Buurtbewoners uit De Hoogte, de Indische Buurt en de Korrewegwijk, waar de meeste kunst van Smith te vinden is, werken hard aan dit project. De laatste weken is een groep van zo’n zestien man elke donderdagavond en vrijdagmiddag geduldig de mozaïek aan het leggen.

Inspiratie

Het mozaïekwerk is gebaseerd op ‘De Lezende Meisjes’, een voormalig werk van Smith. Tijdens de sloop van de bibliotheek in de Indische Buurt is een deel van dit werk verloren gegaan, terwijl het andere deel is geschonken aan het Forum. “Toen dachten wij: het is wel leuk om dit opnieuw te maken. Een picknicktafel is echt iets blijvends, waardoor we zo ook iets teruggeven aan de buurt”, verklaren Annet van der Laan en Bas Nagtzaam.  

“Met behulp van Keramiek Atelier Crea Rosa hebben we een ontwerp gemaakt, maar wel met een twist naar het heden. Zo hebben we spelletjes geïntegreerd zodat de boodschap dat mensen contact met elkaar moeten maken hopelijk duidelijk wordt”, vertelt Van der Laan. Denk hierbij aan spellen als ‘Mens Erger Je Niet’ en ‘Boter, Kaas & Eieren’. “Dat is ook een van de doelen van het project, dat mensen contact met elkaar maken”, voegt Nagtzaam toe.   

Voor de buurt, door de buurt 

Het hangt dan ook volledig af van de hulp van de buurtbewoners. “Het project is echt bedoeld voor de buurtbewoners, waardoor zij zelf ook verantwoordelijk zijn voor het mozaïeken van de picknicktafel”, zegt Clary Pascal, eigenaar van Keramiek Atelier Crea Rosa, die het ontwerp heeft gemaakt en de workshops verzorgt. “Over het algemeen is iedereen dolenthousiast”, zegt Nagtzaam.

Moeilijk is het leggen van de mozaïek niet. “We hebben het zo laagdrempelig mogelijk gemaakt. We werken op een houten plateau met daarop een gaaspatroon van het ontwerp. In principe slaan we keramische tegeltjes kapot, die we vervolgens op het ontwerp plakken nadat ze ingesmeerd zijn met lijm”, legt Pascal uit. 

Toch zit hier behoorlijk wat tijd in. “Het is wel echt monnikenwerk”, aldus Nagtzaam. Stapje voor stapje werken de buurtbewoners dan ook naar het gewenste eindresultaat toe. “Elke keer hebben we weer een gedeelte af. Dit zorgt altijd wel voor een gevoel van voldoening”, zegt Pascal. 

(On)bekend

Ondanks dat de meeste werken van Smith te vinden zijn in De Hoogte, de Indische Buurt en de Korrewegwijk, roept zijn naam wel vragen op bij enkele buurtbewoners. “Er helpt bijvoorbeeld een vrouw die in een portiek met daarop een werk van Anno woont. Ze kende de afbeelding wel, maar wist dan weer niet dat die van hem was”, zegt Van der Laan. 

“Het grappige is dat veel mensen hem niet kennen, maar zijn werk wel herkennen”, constateert ook Jaap Ekhart. Toch is zijn kunst door heel Nederland verspreid. “In alleen Groningen, Friesland en Drenthe zijn al honderden van zijn werken te vinden. Ik ben zelfs stukken van hem tegengekomen in Gouda”, aldus Ekhart. 

Langdurig proces  

Ondanks dat 2023 ‘het jaar’ van Anno Smith was, is er binnenkort dus een replica van zijn werk te bewonderen in Groningen. Wanneer dit eerbetoon af is, durven Van der Laan en Nagtzaam niet met volle zekerheid te zeggen. “We hopen het ergens in april te kunnen plaatsen”, zeggen de projectleiders hoopvol. 

De tafel zal dan eerst naast het Floreshuis, het plaatselijke buurtcentrum, komen te staan. “De plek die we in gedachten hebben wordt nog verbouwd”, zegt Nagtzaam. Het is de bedoeling dat de picknicktafel uiteindelijk bij de nieuwbouw van De Hoogte, de Indische Buurt en de Korrewegwijk komt te staan. “Dit gaat ergens in 2025 gebeuren”, concludeert Nagtzaam.

Hieronder een overzicht van enkele Anno Smith werken die te vinden zijn in Groningen.