Volt maakte vandaag bekend dat de partij zich waarschijnlijk opnieuw aansluit bij de fractie van de Groenen in het Europees Parlement. Waarom verkiest de pan-Europese partij de Groenen boven de liberalen?

Chris Aalberts, journalist en Volt-expert, vindt het maar vreemd. De politieke partij Volt wil op het gebied van openheid, transparantie en duidelijkheid jegens burgers graag het goede voorbeeld geven. Bij de Europese Verkiezingen was het anderhalve week na de verkiezingen nog altijd onduidelijk bij welke fractie Volt zou aansluiten. Volgens Aalberts doen ze hiermee niets anders dan de partijen waar het kritiek op heeft. “Hou dat nou eens aan tegen deze schimmigheid.”

‘’Het is een demasqué van de club die voor transparantie en democratie in Europa zou zorgen”, zegt Aalberts. Een aantal Volt-stemmers geeft aan voor de verkiezingen ook niet op de hoogte te zijn geweest van het feit dat de partij mogelijk zou wisselen van Europese familie. “Het zegt alles dat ze de media ook vooraf niet graag te woord wilden staan over deze kwestie.”

Bij de Europese Verkiezingen van 6 tot 9 juni behaalde Volt vijf zetels, drie in Duitsland en twee in Nederland. Hierdoor is het aantal zetels van de partij in het Europees Parlement in één klap vervijfvoudigd. De vorige Europarlementariër maakte deel uit van de Groenen, alleen was dat voor de vijf nieuwgekozen politici geen uitgemaakte zaak.

Na anderhalve week onderhandelen blijkt uit een brief aan de leden toch dat de vijf Volt-Europarlementariërs nu unaniem adviseren om bij de Groenen te blijven. Een van de redenen is dat de liberale fractie onvoldoende afstand neemt van enkele nationaal-populistische partijen. De leden van de partij hebben nu tot zondagavond 20.00 uur om te stemmen over het advies. Mochten zij akkoord gaan, dan moeten de Groenen nog beslissen of ze de Volt’ers ook toelaten. Dit lijkt een formaliteit.

Het liefst wil Volt als enige Europa-brede partij een eigen fractie vormen binnen het Europees Parlement. Voor het vormen van een nieuwe fractie zijn 23 leden nodig en moet de groepering in minimaal een vierde van de lidstaten vertegenwoordigd zijn. De peilingen lieten al eerder zien dat het halen van deze criteria er voor deze verkiezingen niet in zat.

Daarom moesten de gekozen Europarlementariërs van Volt zich aansluiten bij een van de zeven reeds bestaande fracties. Voor aanvang van de verkiezingen was hierin nog geen keuze gemaakt. Wel kondigde Volt aan dat de fracties van de Groenen en Renew de enige mogelijke opties waren.

De Groenen bestaat uit partijen die bijzondere aandacht besteden aan het milieu en sociale rechtvaardigheid. Zo willen de leden de klimaatverandering aanpakken en gelijkheid voor iedereen garanderen. GroenLinks maakt als Nederlandse partij al deel uit van de Groenen.

Voor de liberale groepering Renew zijn sociale solidariteit en zorg voor het milieu ook kernwaarden ook kernwaarden, maar is het streven naar vrijheid nog belangrijker. Renew ziet graag een beperkte rol van overheden en meer vrijheden voor burgers. D66 en de VVD maken deel uit van deze Europese politieke familie.

Late keuze

Jochem Sprenger, nummer vijftien op de lijst van Volt Nederland bij de Europese Verkiezingen, licht toe waarom Volt niet eerder een voorkeur heeft uitgesproken voor de Groenen. “Deze twee clubs liggen qua standpunten dicht bij elkaar. Dan is het kijken binnen welke fractie Volt de meeste invloed kan uitoefenen. Daardoor konden we voor de verkiezingen geen uitspraak doen over de te kiezen fractie. Je kunt voor aanvang van een nationale verkiezing ook nog niet aangeven met welke partijen je in een coalitie wilt gaan. Daarvoor moet je eerst weten hoe je aan een meerderheid kunt komen.”

Volgens Aalberts verschilt de partij hierdoor niet van andere partijen, waar de partij juist kritiek op heeft. “Zij zijn nu net als partijen zoals BBB en NSC op een soort van koehandel aan het onderhandelen om invloed. Ze hadden ook vooraf eisen kunnen stellen aan het blijven bij de Groenen of het aansluiten bij Renew. Zo konden ze aangeven alleen bij Renew te willen, zolang deze de VVD uit de fractie zou zetten. Dat hebben ze niet bij voorbaat gedaan.”

Bezwaren tegen Renew

Silvia Panini, lijsttrekker voor Volt Italië bij de afgelopen verkiezingen, geeft aan dat een aantal partijen binnen Renew zorgden voor weerzin tegen een samenwerking. In Italië was Volt verplicht om een gezamenlijke lijst te vormen. “Hiervoor gaven onze nationale leden aan dat ze het liefst bij de Groenen aan wilden sluiten vanwege bezwaren tegen partijen die aangesloten zijn bij Renew. Europese samenwerking met Renew zou hier daarom waarschijnlijk niet goed vallen.”

Twee partijen zorgen in het bijzonder voor aversie tegen een liberale samenwerking. Dit zijn het Tsjechische ANO, een populistische partij, en de VVD, die een radicaal-rechts kabinet met de PVV van Geert Wilders mogelijk maakt. “Een van onze bestaansredenen is de strijd tegen het nationaal-populisme, dan is het lastig om deel te nemen aan een fractie die geen serieuze maatregelen heeft getroffen tegen deze partijen”, aldus Panini.

Voordelen samenwerking Groenen

Renew had de zetels van Volt goed kunnen gebruiken, aangezien de groepering daarmee zou uitgroeien tot de derde fractie wat betreft aantal zetels in het Europees Parlement. Volt verwacht echter meer te kunnen bereiken binnen het conglomeraat van de Groenen. “Binnen de Groenen hebben we een groter aandeel van het totaal aantal zetels, waardoor het beter mogelijk is om de koers van de fractie te bepalen”, zegt Panini.

Volgens Sprenger speelt ook mee dat Volt de afgelopen vijf jaar al goed heeft samengewerkt met de Groenen. “Het is niet de bedoeling om elke vijf jaar van fractie te wisselen. Je wilt ook enige continuïteit uitstralen en tot nog toe hebben we geen problemen gehad binnen de Groenen.”

Joost van Spanje, hoogleraar politicologie aan de Royal Holloway University of London, legt uit dat het ook voor Volt ideologisch logischer is om zich aan te sluiten bij de Groenen. “Uiteindelijk surft Volt op een groene golf, die het in een heleboel landen goed doet. Daarbij past het wat minder dat ze zich bij Renew aansluiten, alhoewel er binnen Renew ook een aantal D66-achtige partijen zitten die in de buurt van die boodschap komen. Tegelijkertijd bevat deze fractie ook partijen die verder van Volt verwijderd zijn.”

Inspraak leden

Aalberts uit ook kritiek op het feit dat de leden van Volt niet tijdens het keuzeproces voor een Europese familie een stem hebben gehad. “Volt zegt een bottom-up beweging te zijn, wat inhoudt dat de leden bij elke beslissing actief mee kunnen beslissen. Dat de leden nu enkel achteraf kunnen stemmen, getuigt daar niet van.”

Panini is het hier niet mee eens. “Onze leden hebben nu de beslissende stem. Ze kunnen er nog altijd voor kiezen om niet met de Groenen in zee te gaan. De uiteindelijke beslissing valt of staat met de reactie van de Volt’ers.”

Gevolgen

Volgens Van Spanje zal de keuze weinig gevolgen hebben voor de meeste potentiële Volt-stemmers. “Groepen als de Groenen en Renew zeggen de mensen niet zo veel. De verkiezingen zijn alweer geweest en Europa staat best ver van de kiezers af. Het zal meer uitmaken wat ze nu voor elkaar kunnen boksen in het Europees Parlement.”

Mocht Volt zich daadwerkelijk aansluiten bij de Groenen, dan kan de partij volgens hem een stempel gaan drukken op het klimaatbeleid van de EU. “Het is vooral belangrijk dat ze zich kunnen profileren op de groene thema’s en met de vijf zetels van Volt wordt de kans groter dat de Groenen mee mogen doen met een coalitie. Tegelijkertijd zorgen ze er in dat geval voor dat er een groter tegengeluid komt tegen radicaal-rechtse partijen, die het bij de afgelopen verkiezingen beter hebben gedaan dan de groene partijen”, zegt Van Spanje.