Door: Tessa van Wayenburg
Tijdens de coronacrisis in 2020 steeg de hoeveelheid meldingen van anti-Aziatisch racisme explosief. Ook in Groningen werd in deze periode ruim 100 keer melding gedaan door mensen met een Aziatische herkomst. Dat is nogal wat, ten opzichte van 5 meldingen het jaar ervoor. Het is opvallend dat in de jaren erna weer nauwelijks anti-Aziatisch racisme wordt gemeld. “Het is een doos van Pandora die nog nauwelijks geopend is”, vertelt Hui-Hui Pan, oprichter en initiatiefnemer van Pan Asian Collective.
In maart 2024 komt het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid met een onderzoek naar buiten dat meer dan één op drie mensen met een Aziatische achtergrond het jaar ervoor discriminatie heeft ervaren. Een merkwaardige bevinding is dat slechts 3 procent van de slachtoffers van discriminatie een melding maakt. “We weten dat het veel vaker voorkomt, maar wij zien dat niet terug in onze cijfers”, zegt Niek Peters, directeur Waard en Discriminatie Meldpunt Groningen. “Het is moeilijk om een vinger te leggen op hoe het in de werkelijkheid zit.”
De vele meldingen in 2020 zijn vooral een reactie op een discriminerend lied dat door Radio 10 is uitgezonden, legt Peters uit. Van de 102 meldingen dat jaar gingen er 93 specifiek over het voorval. “Het lied was naar, maar wel iets waar je heel direct op kon reageren,” vertelt Pan. Ze is samen met vijf anderen naar aanleiding van de gebeurtenis een petitie gestart tegen anti-Aziatisch racisme, die meer dan 58.000 keer is ondertekend.
Los van de piek in 2020 gaan de meeste meldingen in Groningen over ervaringen met discriminatie in openbare ruimtes, vertelt Peters. Daarnaast is er een klein aantal wat afspeelt op de arbeidsmarkt, waarbij het gaat over een conflict op de werkvloer of discriminatie tijdens een sollicitatie. Een specifieke casus die gemeld werd in Groningen, was naar aanleiding van een artikel in de universiteitskrant over een woontoren waar internationale studenten wonen. In het artikel werd er met stigmatiserende termen gesproken over Chinese studenten.
Aantal meldingen Aziatisch racisme en totaal aantal meldingen racisme in Groningen, door: Discriminatie Meldpunt Groningen
Voor Pan is het niet een verrassing dat er zo weinig meldingen worden gedaan over anti-Aziatisch racisme. “De doelgroep is zelf te onbewust van wat er gaande is op het moment dat zij gediscrimineerd worden. Als je mij tien jaar geleden had gevraagd of ik racisme ervaarde dan had ik nee gezegd,” zegt Pan. “Ik ben als kind ook wel eens in elkaar geslagen, puur om de reden: je ziet er niet hetzelfde uit als wij.” Daarnaast speelt er veel voordat je een melding gaat rapporteren. Het is niet iets was je zomaar openbaar vertelt, legt Pan uit. “Laten we geen heisa maken en vooral niet zeggen wat er echt gebeurt. Iedereen vindt het toch maar een grapje?”
Volgens Pan spelen er meerdere factoren mee waarom mensen met een Aziatische herkomst zelf niet bewust zijn van racisme. “Mensen hebben niet door hoeveel Nederlanders Aziatisch zijn, ze behandelen ze vaak als ‘de ander’. Men heeft onbewust heel veel vooroordelen over mensen met een Aziatische herkomst.” Dat zorgt ervoor dat je als minderheid gaat geloven dat je moet voldoen aan de vooroordelen, legt Pan uit. “Er bestaat een stigma, ‘bij mensen van Aziatische herkomst kun je het wel maken’. Ik ben over de 30 en heb drie kleine kinderen en ik leer nu pas wat grenzen zijn.”
Dit heeft volgens Pan te maken met hoe er sinds de jaren 1920 al met de groep wordt omgegaan. Een groot deel van de oorzaak herleidt ze naar het koloniale verleden van Nederland. “Door de drang om beter toegang te krijgen tot Aziatische producten werd Azië toen als vijand weggezet. Het zit zo diepgeworteld in de Nederlandse maatschappij dat het moeilijk wordt om als volledig persoon te worden gezien als Aziatische Nederlander.”
Ruim een jaar geleden werd snackbarhouder Chen doodgestoken in Den Haag ‘zonder enige aanleiding’. “Niemand linkt dat met racisme tegen mensen van Aziatische afkomst, omdat die bewustwording er niet is,” zegt Pan. Ze hoopt dat anti-Aziatisch racisme hoger op de publieke en politieke agenda komt te staan, zodat de bewustwording toeneemt. Maar ze zijn er nog lang niet, volgens Pan “is de doos van Pandora nog nauwelijks geopend.”