Door: Dorien Poelman

De resultaten van de gezondheidsmonitor jongvolwassenen 2024 laat zien dat mensen die zich niet identificeren als man of vrouw de slechtste mentale gezondheid hebben. Op categorieën zoals stress, eenzaamheid en het ervaren van prestatiedruk scoorde de categorie ‘anders dan man of vrouw’ veruit het hoogst. Veronika Kolarova (23) is non-binair en kampt zelf ook met een slechte mentale gezondheid. 

“Gender is niet iets wat je nodig hebt om een gelukkig leven te leiden.” Volgens Veronika Kolarova (23), die zich identificeert als non-binair (dus niet man of vrouw), is gender “gewoon een ander hokje waar de samenleving je in wil stoppen om je beter te begrijpen.” Toch blijkt uit de resultaten dat jongvolwassenen die zich identificeren als iets anders dan man of vrouw, dus bijvoorbeeld als non-binair, een aanzienlijk slechtere mentale gezondheid hebben in vergelijking met mensen die zich wel enkel identificeren als man of vrouw. 

De resultaten van de landelijke rapportage gezondheidsmonitor jongvolwassenen 2024 zijn op 21 januari gepubliceerd. De gezondheidsmonitor is een onderzoek dat sinds 2022 jaarlijks plaatsvindt om de (mentale)gezondheid, welzijn en leefstijl van jongvolwassenen van 16 tot en met 25 jaar in kaart te brengen. Aan het onderzoek van 2024 deden ruim 135.000 jongvolwassenen mee. Genderneutrale mensen scoorden het laagst op categorieën omtrent geluk, tevredenheid met eigen lichaam, goede mentale gezondheid en eenzaamheid. Daarnaast scoorde deze groep juist het hoogst op categorieën over stress, eenzaamheid en prestatiedruk. 

(Bron: Landelijke rapportage gezondheidsmonitor jongvolwassenen 2024)

Kolarova is niet verbaasd over de negatieve uitslagen van de gezondheidsmonitor. Volgens hen is het zijn van non-binair een erg persoonlijke ervaring die je daardoor moeilijk met anderen kan delen. Kolarova geeft dit als reden waardoor de mensen die tot deze groep behoren onder andere vaker stress en eenzaamheid ervaren. “De kans is heel klein dat je iemand tegenkomt die dezelfde ervaring heeft gehad in het ontdekken van diens gender, wat het heel eenzaam maakt omdat niemand je helemaal kan begrijpen.” 

Verder kampt Kolarova met mentale problemen zoals depressie en angstige gevoelens, mede door diens genderidentiteit. “Doordat ik mij niet identificeer als man of vrouw is de band met mijn ouders verslechterd, wat ook gevolgen heeft gehad voor mijn mentale gezondheid.” Dit is problematisch, aangezien het onderzoek juist het belang van sociale steun aantoont, vooral wanneer iemand kampt met een slechte mentale gezondheid. Kolarova benadrukt dit zelf ook, “praten met mensen die naar je willen luisteren en je proberen te begrijpen helpt ontzettend met het verhelpen van eenzame gevoelens en werkt ook tegen depressieve gedachten.” 

Om te praten over diens depressieve gevoelens heeft Kolarova hulp gezocht bij een psycholoog, maar na twee sessies bleek dit niet te helpen. “De psycholoog rolde met zijn ogen en begon te lachen toen ik vertelde over mijn problemen, alsof ik ze verzonnen had.” Situaties als deze dragen bij aan het gevoel van eenzaamheid en onbegrip onder genderneutrale personen, daarom zijn veilige plekken waar deze mensen over hun gevoelens kunnen erg belangrijk. Een van de plekken in Groningen waar Kolarova terecht kan om te praten is hun vaste kapsalon. 

Kolarova is regelmatig te vinden in kapsalon Hair by Ben Lapierre. Deze salon is één van de plekken in Groningen die actief proberen bij te dragen aan het verbeteren van de mentale gezondheid van mensen met een andere genderidentiteit. Eigenaar Ben Lapierre (38) heeft een duidelijk motto voor zijn onderneming: “Iemands gender maakt ons niks uit, wij geven om iemands haar en hoe dat eruit ziet.”

De salon biedt knipbeurten aan op basis van lengte in plaats van gender. Op deze manier probeert Lapierre ervoor te zorgen dat iedereen zichzelf kan zijn in zijn zaak. Tijdens knipbeurten hebben klanten de mogelijkheid om over hun genderidentiteit of mentale problemen te praten, zonder veroordeeld te worden.

Klanten zoals Kolarova zitten vaak al gauw vier uur lang bij Lapierre in de stoel, waardoor er genoeg ruimte en tijd is om over diens gevoelens te praten tijdens een knipbeurt. De werknemers zijn met zorg uitgekozen om een veilige sfeer te creëren in de zaak. “Onze kappers moeten verwelkomend zijn naar iedereen en een luisterend oor kunnen bieden, anders worden ze hier niet aangenomen.” 

Volgens Lapierre helpt zijn salon bij het verminderen van het eenzaamheidsgevoel onder non-binaire mensen, door een luisterend oor te bieden en de klanten het gevoel te geven dat ze onderdeel uitmaken van een gemeenschap en begrepen worden. “Als queergemeenschap willen we laten zien aan de klanten dat ze deel uitmaken van de gemeenschap en dat we er voor ze willen zijn.” 

Hair by Ben Lapierre bestaat inmiddels al bijna vier jaar en is in Groningen nog steeds de enige kapperszaak van zijn soort. Lapierre en Kolarova zijn het er beiden over eens dat Groningen plekken waar non-binaire mensen veilig en open kunnen praten over hun mentale problemen meer op de kaart moeten zetten. Deze plekken zijn er namelijk wel, maar om echt een effect te hebben op de verbetering van de mentale gezondheid van deze groep, moeten deze initiatieven wel te vinden zijn.