Door: José Scholte

Om bij te blijven in een snel veranderend landschap wil de Europese Commissie door heel Europa verschillende AI Factories plaatsen met het EuroHPC initiatief. Vanuit Nederland lijkt nu dus Groningen een kansrijke locatie te zijn, maar waarom eigenlijk?

Krijgt Groningen een zogeheten “AI Factory”, een vraag waar de Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland (NOM) zich de komende weken mee bezig houdt. In een maatschappij waar men tussen neus en lippen door “ChatGPT’en” als werkwoord gebruikt is de impact van AI op de samenleving niet meer te ontkennen.

Waarom moet Nederland een AI Factory krijgen? “Om de afhankelijkheid van buitenlandse Big Tech bedrijven te verkleinen en zo de strategische autonomie van Europa en Nederland te vergroten” is de stelling van de NOM. De NOM is een van de betrokken partijen in de potentiële ontwikkeling van een AI Factory in Noord-Nederland. De komende weken doen zij onderzoek naar hoe de AI Factory in Groningen zou passen en waar deze komt te staan.

“Groningen is een kansrijke optie, wegens het aanwezige ecosysteem van bedrijven en kennisinstellingen in Noord-Nederland, de beschikbare energie en mogelijk geschikte locaties.” De bouw van een AI Factory in Groningen zou tussen de 200 en 300 miljoen euro moeten kosten. De helft van dat geld komt van subsidies van de Europese Unie, maar de andere helft moeten Rijk en Regio zelf bekostigen.

Maar wat specifiek haalt Groningen uit de komst van een AI Factory? Meerdere dingen volgens Tom Hoven, woordvoerder van SURF, het bedrijf dat verantwoordelijk is voor het aanvragen van de Europese subsidies en de ervaring en infrastructuren die de AI Factory potentieel zal overnemen. Volgens Hoven brengt een AI Factory een hoop mogelijkheden voor de onderwijs- en onderzoekssectoren. Daarnaast benadrukt hij dat nu Europa en Nederland afhankelijk zijn van de kennis van het buitenland: “Als land wil je graag kennis over deze technieken hebben. Je wilt AI expertise ontwikkelen als land en het geeft ook autonomie omdat je onafhankelijk bent van Amerika en China.”

Hoven is niet de enige die gelooft in het nut van een AI Factory in Groningen. “Het zou mooi zijn als er een AI Factory hier zou komen.” vertelt Prof. Dr. Marijn Molema van de Rijksuniversiteit Groningen. “Als zulke basale infrastructuur naar Groningen komt profiteren de overheid, de universiteit en ICT bedrijven daar van.” Volgens Molema zijn er in Groningen nu al instanties en bedrijven die zouden profiteren van de beveiligde dataverwerking en rekenkracht die een AI Factory te bieden heeft: “In Groningen hebben we al veel partijen voor wie het interessant is; DUO, de hogescholen en de universiteit zijn geïnteresseerd, het al bestaande ICT cluster en de KPN is hier ook”.

De NOM deelt deze visie en reageert dat de komst van een AI Factory de toekomstbestendigheid voor publieke dataverwerkers zoals Astron, DUO en RDW hiermee zou groeien. Volgens hen betekent de bouw van een AI Factory “een kans om Noord-Nederland dé plek te laten zijn voor verantwoorde softwareontwikkeling en energiezuinige opslag en rekenkracht”. Het gevolg hiervan is dat Groningen dan “een aantrekkelijke vestigingsplek wordt voor bedrijven voor wie onafhankelijke en veilige datasets en algoritmen van groot belang zijn.” Bedrijven en instanties die potentieel naar Groningen kunnen komen, zijn onder andere startups die zich aangetrokken voelen door de bedrijvigheid rondom de nieuwe kennisfuncties van de AI en de technologische infrastructuur.

Wat is nu de toekomst van AI, Tech en Groningen? Wie weet is Groningen over 10 jaar wel de nieuwe Europese Silicon Valley.