Door: Siemen Bos, Raf Meulenbeld en Yonnar Venema

Uit onderzoek van de Nederlandse Haarstichting volgt dat bijna vier op de tien van de mensen tussen de 18 en 30 jaar met haarverlies kampt. Deze groep heeft last van een terugtrekkende haarlijn, dunner wordend haar of kale plekken op het hoofd. Op het internet en in de schappen beloven haargroeishampoos haaruitval tegen te gaan, en zelfs haargroei te bevorderen. Klopt dit wel? Leveren deze peperdure shampoos daadwerkelijk een volle haardos op?

Stel je voor: je bent een student van twintig jaar oud, en je terugtrekkende haarlijn begint langzamerhand echt op te vallen. Daarnaast merk je dat je haar dunner begint te worden. Je probeert te verhullen dat je kaal wordt door petjes te dragen en je haar naar voren te kammen, en een retourtje naar Istanbul spookt steeds vaker door je hoofd. Je dagelijkse leven gaat in het teken staan van kaal worden. Terwijl je aan het doomscrollen bent op TikTok kom je opeens de volgende reclame tegen:

“Dit is wat er in dertig dagen gebeurt als je je haren wast met deze shampoo. In week 1 begint de shampoo DHT te blokkeren, waardoor je haarwortels weer kunnen gaan groeien. (…) In week 4 heb je je haar weer terug. Je zult tien jaar jonger lijken, en weer zelfverzekerd zijn. Probeer het dertig dagen zonder risico uit, en ontvang alleen vandaag een gratis shampoo bij je bestelling.

In de reclame is eerst een man met dun haar en kale plekken te zien. Vervolgens krijg je verschillende beelden van mannen met een volle bos haar en een ‘goede’ haarlijn te zien. Eén flesje kost €29,95, maar als het niet werkt krijg je je geld terug. Bedenk dan eens één goede reden waarom je de shampoo niet zou proberen, als dit dé oplossing kan zijn voor jouw probleem?

(F)Lesje haargroei

Elke haar die op je lichaam groeit, ontspruit uit een haarwortelzakje. Vanaf het moment dat het haar zichtbaar buiten de huid groeit, is het dood materiaal. Als het haar uitvalt naarmate de tijd vordert, komt het haarzakje kort op adem, waarna opnieuw haar uit het zakje zal groeien. In principe duurt een cyclus van groeien, rusten en uitvallen van het haar tot wel twaalf jaar, en deze cyclus kan zich ongeveer twintig tot vijfentwintig keer herhalen. Daarna sterft het haarzakje waar de haar in wortelde. Dit betekent dat je dus in principe voor meer dan honderd jaar aan haar hebt. Toch belandt niet iedereen in het bejaardentehuis met een volle bos haar, en komt mannelijke kaalheid – oftewel androgene alopecia – ook onder jongeren voor. 

Zowel mannen als vrouwen kunnen aanleg hebben voor androgene alopecia en het gevolg van deze genetische predispositie is een overgevoeligheid voor het hormoon dihydrotestosteron (DHT). Dit hormoon versnelt de haarcyclus, waardoor de groeifase bijvoorbeeld geen drie jaar meer duurt, maar nog slechts vier maanden. Bij mensen die kampen met androgene alopecia volgen de vijfentwintig cycli elkaar op hoog tempo op, waardoor het haarzakje al na maximaal acht jaar uitgeput is. 

Het overgrote deel (60%) van de ondervraagden weet niet veel over de oorzaken van het haarverlies, en de weinigen die een deskundige raadplegen richten zich tot de kapper, terwijl een huisarts of dermatoloog vaak meer kan vertellen over de verschillende fasen van je haar. Volgens arts en onderzoeker Coen Gho, grondlegger van de internationale Hair Science Clinics, wordt het probleem niet op de juiste manier benaderd: “Haarverlies wordt nog steeds gezien als een cosmetisch probleem, en niet als een ziekte, waardoor er geen geld wordt vrijgemaakt in de wetenschap voor onderzoek naar haarverlies.” 

De wetenschap heeft dus vooralsnog geen goede oplossing voor het probleem dat kalende jongeren hebben. Toch kom je als kalende jongere overal op het internet middeltjes tegen die zeggen de haargroei te bevorderen en een terugtrekkende haarlijn tegen te gaan; op TikTok kom je reclames tegen van Lorenge over Root Activating Shampoo, de advertenties van de Haargroeispecialist staan bovenaan de zoekresultaten van Google en in elke drogisterij is wel een schap met cafeïneshampoo’s van Alpecin te vinden. Wat beweren deze producten precies te bewerkstelligen? En leveren ze daadwerkelijk resultaat, of worden consumenten met haarverlies misleid?  

Volle schappen, volle haardos?

Van de reclameblokken op tv heb je wellicht de jingle “Alpecin cafeïneshampoo: voor het haar, alleen voor het haar” onthouden. Wellicht is dit dé oplossing voor de kalende plekken op je hoofd! De shampoo van Alpecin is te koop bij iedere drogist, en is niet weg te denken uit het schap. Even kort de website van Alpecin bekijken, en je bent verkocht: shampoo die ‘haaruitval tegengaat’ en de ‘haargroei bevordert en stimuleert’.

Je snelt naar de plaatselijke drogisterij, op zoek naar het wondermiddel. Het flesje ziet er professioneel uit en je ziet jouw volle bos haar al tegemoet. Toch vraag je voor de zekerheid nog een medewerker. Met een betrapte blik vertelt de cassière: “Nee, ik kan je niet vertellen dat het bewezen is en het de haargroei bevordert.” 

Als zelfs de cassière van de lokale drogisterij weet dat het geen bewezen middel is, waarom staat het middel dan in de schappen? Waarom worden er in de advertenties dan kenmerken aan de shampoo toegekend dat het niet bezit? In het Verenigd Koninkrijk is het zelfs zover gekomen dat Alpecin, wegens gebrek aan bewijs, niet meer mag adverteren met ‘het voorkomen van haaruitval’. Waarom mag dit in Nederland dan nog wel? 

Alpecin claimt dat hun producten zorgvuldig zijn getest door middel van academisch onderzoek. Dit gebeurde in samenwerking met verschillende Duitse klinieken en de universiteiten van Hamburg en Rome. Bij het bestuderen van deze onderzoeken kwamen er een aantal opmerkelijke aspecten bovendrijven. 

Het moederbedrijf van Alpecin, Dr. Kurt Wolff, doet meerdere onderzoeken aan de Sacred Heart Universiteit in Rome. Deze onderzoeken zijn grotendeels gebaseerd op de perceptie van de onderzoekssubjecten; in deze onderzoeken wordt er dus aan de mensen gevraagd of ze zélf minder haaruitval ervaren, in plaats van daadwerkelijk te meten of er sprake is van minder haaruitval. In overige onderzoeken wordt gebruik gemaakt van de in-vitromethode, wat inhoudt dat slechts een aantal cellen van organismen worden onderzocht om de effecten van de middelen te testen. Om een representatief beeld te krijgen van de effecten van de cafëineshampoo’s is de in-vivomethode noodzakelijk. Hierbij worden de effecten van de middelen op een volledig levend organisme onderzocht.

Klik hier voor haar!

De cafeineshampoos van de drogisterij kunnen je dus niet verder helpen met je alsmaar zichtbaar wordende scalp. Je besluit het internet te raadplegen, door te zoeken naar ‘shampoo voor haargroei’. Bovenaan de zoekresultaten van Google vind je Haargroeispecialist.nl. Deze website verkoopt haargroeiproducten van verschillende merken. Ze hebben op hun website een kennisbank, een bereikbare klantenservice en je kunt zelfs contact zoeken met een haarcoach. 

Het eerste wat je checkt is de kennisbank; misschien kan deze je helpen aan een middeltje dat het haarverlies tegengaat. Op alle pagina’s van de kennisbank springt één knop snel in het oog:

Tijdens de test wordt gevraagd naar gegevens zoals je geslacht en je leeftijd, maar ook naar de vorm, plaats en mogelijke oorzaak van jouw haarproblemen. Na het invullen van de test biedt de Haargroeispecialist op basis van jouw antwoorden passende producten aan. Tenminste, zo doen ze het lijken; na een aantal keer alle vragen verschillend te hebben beantwoord, blijkt dat de Haartest altijd dezelfde producten van één merk aanbiedt: Neofollics. Haargroeishampoos en -lotions, conditioners en tabletten, die stuk voor stuk minstens €30,- kosten.

Het lot wil dat de oprichter van het bedrijf Neofollics, Maik van den Berg, ook medeoprichter is van de Haargroeispecialist. Zo toevallig is het dus niet dat alle productadviezen van de Haartest naar de producten van het merk van deze mede-eigenaar leiden.

De vaak aangeraden Neofollics haargroeishampoo bevat twaalf ‘bewezen’ actieve ingrediënten. Van slechts een van de ingrediënten, ‘piroctone olamine’, wordt op de website echter de werking onderbouwd middels een onderzoek. Op dit onderzoek valt echter een hoop aan te merken; zo richt het zich niet op de werking van het ingrediënt als haargroeishampoo, maar als anti-roosshampoo. 

Uit het onderzoek blijkt verder dat de participanten wel de perceptie hebben dat nieuwe haren groeien, maar van een statistische significantie is geen sprake. De participanten van het onderzoek lijden daarnaast niet aan androgene alopecia, maar aan telogeen effluvium (haarverdunning). Dit kan gelinkt worden aan androgene alopecia, maar is wel degelijk een andere haarziekte, waardoor niet zomaar kan worden aangenomen dat de effecten van het middel ook hetzelfde zijn. Daarnaast zou de kleine toename in haargroei een resultaat kunnen zijn van het gezonder worden van de hoofdhuid, nu de anti-roosshampoo logischerwijs roos verwijderd. Na meermaals contact te hebben gezocht met de eigenaar van de Haargroeispecialist en Neofollics in het kader van wederhoor, hebben wij nul op rekest gekregen. Ook de shampoo van Neofollics lijkt dus geen antwoord te zijn op jouw haarprobleem…

Het redmiddel op je algoritme?

Je bent ten einde raad, en staat op het punt om je zoektocht naar haargroeishampoos op te geven. Je ploft neer op de bank, en begint te doomscrollen op TikTok. Je komt een aantal video’s tegen over haarverlies; deze kijk je volledig af en je geeft ze een like. Binnen no-time beland je in een algoritme waarmee je de video’s van Lorenge Exclsve tegenkomt. Dit bedrijf verkoopt ‘Root Activating Shampoo’ voor €29,95, en zegt dé oplossing te zijn voor mensen die last hebben van haarverlies. Op haar website beweert Lorenge het volgende:

“De Root Activating Shampoo blokkeert DHT Type 2, waardoor haaruitval direct stopt, zonder negatieve bijwerkingen. Het haar gaat weer groeien, en wordt sterker en voller. Niet Tevreden = Geld Terug!”

Bijgevoegd bij deze claim is onder andere de volgende foto te zien, waarin een man die last heeft van een terugtrekkende haarlijn en dunner wordend haar binnen twaalf weken weer een volle haardos heeft:  

Verder beweert Lorenge dat de Root Activating Shampoo nieuwe haargroei stimuleert doordat de werkzame ingrediënten haarzakjes weer activeren. Het gaat hier om extracten van natuurlijke ingrediënten, zoals gemberwortel, sesamzaad, citroenvruchten, astragalus en de zoethoutplant. 

Als je de website van Lorenge dus mag geloven, is de shampoo hét antwoord op een terugtrekkende haarlijn of dunner wordend haar; consumenten beoordelen het product maar liefst 11.000 keer met vijf sterren. Het bedrijf doet er alles aan om potentiële klanten ervan te overtuigen dat zij hiermee hun haardos terugkrijgen. Zij maken hiermee ook gebruik van marketingtechnieken die typerend zijn om mensen nét over de streep te trekken.

Zo eindigt de ‘New Years Sale’ toevallig vandaag om 23:59, maar begint die teller iedere dag opnieuw te lopen. Daarnaast loopt de consument volgens Lorenge geen enkel risico. Immers, als de shampoo niet werkt, krijg je gewoon je geld terug! Als je na wekenlang gebruik van de shampoo niet het gewenste resultaat hebt, kom je daarentegen bedrogen uit; Lorenge eist namelijk dat je de shampoo dagelijks gebruikt en dat je je voortgang van de haargroei vastlegt. Heb je dit gedaan en werkt de shampoo alsnog niet, dan betaalt Lorenge alleen uit in store credit; tegoed dat je alleen in de webwinkel kan besteden.

Bij dagelijks gebruik van de shampoo beweert Lorenge dus dat het haar herstelt op kale plekken en dat het de haargroei stimuleert. Lorenge beweert daarnaast dat de shampoo ‘bewezen effectief’ is. Des te vreemder is het dat we aan de hand van gezichtsherkenningssoftware ontdekten dat de foto’s die Lorenge gebruikt ter onderbouwing voor die claims, onmogelijk het gevolg kunnen zijn van het gebruik van de Root Activating Shampoo. De foto’s van de man met de volle haardos zijn daadwerkelijk afkomstig van Infiniti Hair Club, een haarspecialist uit Mumbai dat pruiken en haarstukjes plaatst. We hebben dit voorgelegd aan mede-eigenaar van Lorenge, en hij heeft bevestigd dat het niet gaat om een echte klant. Zijn verweer was dat dit ‘een stukje marketing’ is. 

De claim dat Lorenge meer dan 11.000 reviews krijgt van vijf sterren lijkt ook een leugen; op Trustpilot heeft Lorenge twee accounts vanwege de verschillende domeinnamen, die in totaal 105 reviews krijgen, waarvan slechts 50 reviews vijf sterren geven. De resterende 10.950 reviews zijn in ieder geval online nergens te vinden. De commentsectie van het Instagram-account van Lorenge staat tevens bol met negatieve comments, waarin geklaagd wordt dat de shampoo niet werkt, dat er niet geleverd wordt en waarin de eigenaren ‘scammers’ genoemd worden.

Op dat moment kom je tot de conclusie dat het misschien tijd is om met een expert te praten. Wij vroegen arts en onderzoeker Coen Gho, die grondlegger is van het internationale Hair Science Clinic, welke middeltjes hij aanraadt tegen haarverlies.

De alopecia apotheose

Volgens Gho zijn er niet meer dan een handvol bewezen middelen die aan de hand van gedegen onderzoek bewezen hebben dat het invloed heeft op de haargroei, waaronder minoxidil en finasteride. Hij bevestigt dat geen enkel middel in een shampoo genoeg tijd krijgt om tijdens een douchebeurt tot de haarzakjes door te dringen. Er zijn volgens hem vijf factoren van groot belang voor het effect van topicale middelen op de haargroei: de tijdsduur, de ingrediënten, het vehikel, de concentratie en de werkzaamheid vergeleken met middelen bewezen middelen als Minoxidil. “Zo kan cafeïne in het laboratorium wel een werkzame stof zijn voor de haargroei, maar op de hoofdhuid heb je echt kilo’s cafeïne nodig om een zodanig hoge concentratie te hebben dat de stof de haargroei kan bevorderen.” 

Volgens Gho is er ook een uitleg waarom mensen toch soms positief zijn over de haargroeiproducten. “Als wij een haargroeimiddel op de markt zouden brengen, en alleen kraanwater in het potje stoppen, weet ik 200% zeker dat van de 10.000 mensen die het gebruiken, 2.000 mensen het blijven gebruiken.” Zij denken resultaat te zien, maar dit klopt niet volgens Gho: “Dit is het placebo-effect.”

Er wordt dus een hoop beloofd door producenten, waarvan weinig tot niets kan worden waargemaakt. Gelukkig zijn er instanties als de Autoriteit Consument en Markt en de Reclame Code Commissie, die als toezichthouders de taak hebben gekregen consumenten te beschermen tegen oneerlijke handelspraktijken en misleidende claims. Tot op heden hebben deze instanties nog niet gehandhaafd op de misleiding van deze producenten. Wel zegt de ACM dat het misleiden met afbeeldingen en claims niet mag, en niet in lijn is met de Europese cosmeticaverordening. De ACM kan hiervoor waarschuwingen en dwangsommen opleggen.

Door de beperkte middelen van het ACM kunnen zij niet overal op handhaven. Zij geven het advies om meldingen te maken als je misleidt bent. Als je last hebt van androgene alopecia en het gevoel hebt dat je misleidt bent, meld dit dan via ConsuWijzer. Ga naar échte experts voor advies over de bewezen middelen finasteride en minoxidil, en laat de shampoos en lotions links liggen, want die werken niet.