Door: José Scholte
Op 17 juni is een petitie aan de Tweede Kamer gepresenteerd die oproept tot het verplichten van stagevergoedingen voor studenten. De oproep, voorgekomen uit een samenwerking van de Landelijke Studentenvakbond (LSVb), BNNVARA, JOBmbo en FNV Young & United, werd door 25.000 mensen ondertekend. De petitie is een signaal dat studenten willen niet langer onderbetaald werk leveren onder het mom van “leerervaring” als het ten koste van hun financiële zekerheid gaat.
“Wij vinden dat er een verplicht minimum moet zijn van 989 euro” zegt Abdelkader Karbache (24), voorzitter van de LSVb. Dat is lager dan een onderzoek van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap waarin ze meer dan 1000 euro per maand adviseren. Deze getallen komen ook niet zomaar uit de lucht vallen: “Dat hebben wij gebaseerd op de inkomsten die studenten mislopen tijdens hun stage.”
In Nederland zijn stages voor veel MBO-, HBO- en WO-opleidingen verplicht. Vaak moeten stages voldoen aan een verplicht aantal uren werk, waardoor veel stages als voltijd ingevuld worden. Omdat stagevergoedingen niet gereguleerd zijn in Nederland zijn er veel stageplekken die niets of slechts een paar honderd euro vergoeden.
Dit is een probleem voor een groot deel van de studenten die afhankelijk zijn van bijbaantjes om rond te komen. “Heel veel studenten hebben daarom ook hun stage uitgesteld”, vertelt Karbache. “Zo kunnen ze een jaartje werken om genoeg inkomen te hebben voor tijdens hun stage”. Volgens de LSVb heeft financiële stress aantoonbare gevolgen voor de prestatie van studenten. “Dat betekent ook dat ze hun stage minder goed doorkomen en dat ze minder goed toetsen kunnen maken.”
Iemand die dit heeft meegemaakt is Ferin Imeci (32). Hij is inmiddels afgestudeerd, maar in zijn studententijd liep hij 4 verschillende stages, zowel op MBO- als HBO-niveau. Tijdens zijn MBO opleiding kreeg hij een cadeaubon van 15 euro na een half jaar stage lopen “Ze zeiden ergens aan het begin, joh, er komt wel wat tegenover te staan. En presteer maar gewoon, dan zien we het daarna wel. En op het eind van een halfjaar kreeg je een bon van 15 euro of zo, dat was wel vreemd.” Voor zijn afstudeerstage bij een IT-bedrijf kreeg Imeci helemaal niets. “Met mijn afstudeerstage ging het ook een beetje vreemd. Er werd toegezegd, ja, op het moment dat dat de stage af is, dan komt het wel. En ik zei, nou oké, is goed. En toen was het einde daar en er is nooit meer iets over gezegd.”
Omdat Imeci niet betaald kreeg tijdens zijn afstudeerstage, werkte hij ook parttime in een callcenter en werkte elke week 56 uur. In diezelfde periode probeerde hij niet zijn dagelijkse leven op pauze te zetten, maar dat zorgde ervoor dat hij eigenlijk vergat uit te rusten: “Ik heb al mijn standaardpakket van 56 uur plus dus nog al deze andere dingen. Waardoor je soms wel in de weekenden, zondagen, in de nacht gewoon doorgaat. Later kreeg ik een relatie met een meisje en die zei: “Nee, zondag wil ik niks doen.” En dat was voor mij echt dat ik dacht, oh ja, normale mensen werken niet op zondag. Weet je wel? Normale mensen hebben gewoon weekend op zaterdagochtend.”
Toch zijn er ook studenten die een positieve stage-ervaring hebben omdat ze geschikt gecompenseerd worden. Joey Pieck (18) loopt op dit moment stage bij de NH Hotel Group, hij werkt als receptiemedewerker. Zijn werkweek duurt 40 uur en hij ontvangt maandelijks €750 stagevergoeding. “Ik ben daar heel tevreden mee, en daarbij komt ook nog upselling, dus dat kan extra geld opleveren.” Hoewel hij er zelf niet mee te maken heeft, begrijpt hij wel waarom de stagevergoeding-regels in Nederland een probleem vormen voor andere studenten: “Het lijkt me verschrikkelijk als ik nu in Nederland zou zitten en ik ga elke week gratis 40 uur werken. Dat zou misschien wel tekort gaan aan mijn mentale gezondheid, want je doet het altijd ergens voor als je betaald krijgt. Dus zelfs als het lastig wordt, dan heb je altijd een doel in mind.”
Toch is niet iedereen een voorstander van het idee van de verplichte stagevergoeding. Joost B. (achternaam bij de redactie bekend) is eigenaar van een bedrijf dat weleens stagiaires in dienst heeft. Hij denkt dat een verplichte stagevergoeding juist ten koste gaat van studenten: “Vanuit het perspectief van een ondernemer neem je iemand aan die er tijdelijk is, veel tijd kost, en vaak werk van lage kwaliteit levert. Een stagevergoeding is wat mij betreft een mooie bijkomstigheid, maar zou geen verplichting moeten zijn. Als dat wel zo wordt, zullen er veel minder stageplekken overblijven. Ik zou er zelf in ieder geval geen meer aanbieden, precies om deze reden.” Volgens Joost is de onbetaalde stage juist de reden waarom er stageplekken in Nederland zijn: “Juist doordat het gratis of bijna gratis is, wordt het voor ondernemers aantrekkelijk om wél stageplekken aan te bieden, wat de kennis en werkervaringen van studenten bevordert.”
Ondanks de zorgen van ondernemers lijkt er in de politiek een draagvlak te ontstaan voor een verplichte vergoeding. Karbache ziet het positief in: “We horen overal partijen praten over hoe belangrijk het is. De minister vindt het ook heel belangrijk en wil het in 2027 verplichten. De VVD wil het in bepaalde sectoren misschien al doorvoeren, en alle linkse partijen zijn er natuurlijk sowieso voor. Dus we zien er zeker wel toekomst in.”