Door: Levi Vos

Foto door: Levi Vos

Onder druk van aanzwellende protesten hebben de autoriteiten in Iran een blackout ingevoerd. Berichten kunnen niet of nauwelijks verstuurd en ontvangen worden. Iraanse Noorderlingen doen hun verhaal.

Ireen* legt haar telefoon weg. Het is gewenning als ze over Iran praat. “Je weet nooit wat er afgeluisterd wordt”, zegt Ireen. Ze is half Iraanse. Haar vader komt uit Iran en haar moeder is Nederlands. “Vroeger, toen we nog een huistelefoon hadden, hoorde je in een gesprek een piep en dan wist je dat je vanaf dat moment werd afgeluisterd.” 

Sinds de blackout is contact met familie en vrienden uit Iran haast onmogelijk. Vier dagen geleden kwamen er voor het eerst weer berichten uit het land. Er wordt niet geheel vrij gesproken vertelt Ireen. Ze denkt dat sommige onderwerpen worden vermeden. Het is ook cultuurgebonden. Dat heet tarof: “je wilt elkaar niet bang maken en ook niet dat anderen bezorgd worden over jou”, aldus Ireen. 

Of haar familie zich veilig voelt weet Ireen niet. Ze verwacht niet dat haar familie meeloopt met de protesten, maar ze hoort ook berichten dat bazaars worden opgeblazen. “Stel je wilt boodschappen doen, dan kan je ook iets overkomen.” 

In 2023 wordt een Iraanse vrouw staande gehouden door de politie omdat ze haar hijab verkeerd draagt. Al haar bezittingen worden gecontroleerd en de politie vindt een bijbel in haar tas. Onder druk zegt ze dat ze zelf niet christelijk wil worden maar dat ze de bijbel heeft gekregen van Negin* en haar zus. Negin is dan in Frankrijk op vakantie. Ze heeft een Iraans paspoort, maar het is meteen duidelijk dat ze niet terug kan keren naar Iran, “dan ga ik dood” aldus Negin. 

Sinds de blackout heeft ook Negin bijna geen contact kunnen krijgen met familie en vrienden in Iran. Maar drie dagen geleden kwamen er berichten binnen. “Mijn vriendin is vermoord”, vertelt Negin. Het gaat om Sabo Negahban. Ze is neergeschoten door de Iraanse autoriteiten. De berichten rondom haar moord worden bevestigd door IranWire. 

Sabo Negahban (vermoord in 2026)

Als Negin in 2022 bij haar universiteit in Teheran loopt zijn er protesten gaande. Het gaat om de demonstraties rondom de moord op Jina Masha Amini. Negin mengt zich niet tussen de demonstranten. Ze snelt zich naar huis. Ze weet niet of alleen kijken naar een protest genoeg is om opgepakt te worden. Negin is bang, niet alleen voor haarzelf maar ook voor haar familie. 

Negin voelt sterk dat ze niet stil kan blijven. Op sociale media spreekt ze zich uit tegen het regime in Iran en spreekt ze openlijk over haar christelijk geloof. Negin voelt zich vrij in Nederland, maar ze denkt dat het Iraanse regime weet dat ze hier zit. Negin laat berichten lezen die ze ontvangt van Perzische Instagram accounts. ‘Waarom verdedigen christenen de joden dan voor massamoorden’ is een van de berichten die ze ontvangt van onbekende accounts via Instagram. 

Zoë Mostajir (28) is aan de ene kant blij dat mensen opstaan tegen het regime, maar ze weet ook dat er veel slachtoffers gaan vallen: “het is dubbel”. Als dochter van een Iraanse vader en een Nederlandse moeder beseft ze dat zij daar ook had kunnen staan. “Ik leef vooral mee met leeftijdsgenoten die de straat op gaan”, aldus Mostajir. 

Ook voor Mostajir is contact met familie in Iran moeilijk. Sinds de blackout komen berichten niet meer aan. Zolang familie in Iran niet de straat op gaat is haar verwachting dat het goed zal gaan. Maar als er oorlog komt, bijvoorbeeld vanuit de Verenigde Staten, dan wordt het spannender. Mostajir noemt dit niet de juiste optie, “ook al is het voor een goed doel”. 

Mostajir vindt dat er niet genoeg aandacht voor de situatie in Iran is vanuit Nederland. “Ik denk ook dat dat komt omdat mensen vrij weinig van Iran afweten.” Ze merkt dat mensen zich niet zo goed durven uit te spreken. Onderling zou er tussen mensen meer over gesproken moeten worden. 

*Ireen en Negin worden liever niet met hun hele naam geciteerd