Door: Hans Overmaat

Nirosh Sharanshi. Foto door Hans Overmaat

Koerdische Nederlanders zijn al weken aan het demonstreren in steden door heel Nederland. Dit doen ze naar aanleiding van aanvallen van het Syrische leger op Koerden in Syrië. Ook in Groningen wordt geprotesteerd. Wat verbindt de Groningse Koerden met elkaar? En wat doet deze situatie met ze? Nirosh Sharanshi (55), oud voorzitter van de Koerdische vereniging in Groningen, vertelt zijn verhaal.

Nirosh is in 1987 uit Koerdistan gevlucht en woont sinds 1993 in Groningen. Tussen 2009 en 2012 is hij voorzitter geweest van het Koerdisch-Nederlands Samenwerkingscentrum in Groningen. Sinds 2010 runt hij met zijn vrouw het naaiatelier De Gouden Naald aan de Meeuwerderweg. In een ruimte achter het atelier vertelt hij over de Groningse Koerdische gemeenschap en hun kijk op de huidige situatie in Syrië.

“Er wonen ongeveer 5000 Koerden in Groningen”, zegt Nirosh. “We zijn samen ook echt een gemeenschap. We hebben altijd een Koerdische vereniging gehad, met wie we vroeger iedere zondag samenkwamen. Toen ik voorzitter was, nodigde ik altijd instanties uit, zoals de politie of de gemeente, zodat zij aan ons konden vertellen wie zij waren. Dat deed ik voor de integratie van Koerden in Groningen. Helaas is de vereniging de laatste jaren minder actief, omdat mensen andere dingen te doen kregen.”

Integreren is belangrijk, vindt Nirosh. “Je bepaalt je eigen positie in de samenleving. Een sterke Koerd is een sterkte Hollander. Daarmee bedoel ik: betrokken zijn bij het leed en de ellende van je bevolking. Als je Koerdische identiteit wordt ontkend, voedt dat je strijdlustigheid om je bewust te worden van wat Koerdisch zijn betekent. Daardoor ben ik ook met alle trotsheid een sterke Hollander, een sterke Groninger.”

Die mentaliteit is er ook onder het Koerdische volk, zegt hij. De Koerden hebben geen eigen staat en hebben dus altijd samengeleefd met anderen. “Wij zijn één van de weinige volkeren met zo veel verschillende geloofsovertuigingen. Christenen, Jezidi’s, joden en moslims leven naast elkaar in Koerdistan”, vertelt hij. Dat ze allemaal Koerden zijn, betekent dat ze samen strijden voor hetzelfde doel: de rechten van hun volk. Dat zorgt voor verbinding en laat die verschillen tot de achtergrond verdwijnen. Nirosh: “Koerdistan is het land van samenleven in alle trotsheid.”

Die trotsheid komt naar voren tijdens de Koerdische nationale feestdag, Newroz. Dat staat symbool voor ‘een nieuw begin’ en daarmee wordt het begin van de lente gevierd. “Toen ik nog voorzitter was, gingen we dan met z’n allen in het Stadspark zitten”, vertelt Nirosh. “Dan kwamen we bij elkaar, dansten we veel en maakten we een groot vuur. Over de hele wereld wordt het feest gevierd.”

Naast het vieren van Newroz komt de gemeenschap ook samen om te herdenken. Iets wat altijd herdacht wordt, is de aanval met gifgas op de stad Halabja in Irak in 1988. Daarbij zijn duizenden mensen omgekomen. “Halabja herdenken wij altijd”, zegt Norish. “Dan komen we samen en steken we kaarsen aan.” Deze gebeurtenis is een voorbeeld van de structurele onderdrukking die Koerden in de geschiedenis hebben meegemaakt. De huidige situatie is daar het meest recente voorbeeld van. 

De Koerden hebben de afgelopen tien jaar een groot deel van het noordoosten van Syrië in handen gehad. In december 2024 kreeg Syrië echter een nieuwe regering die het Koerdische gebied wil samenvoegen met de rest van Syrië. Daar zijn de Koerden het niet mee eens: zij willen juist vrijheid en autonomie. Deze spanning leidde begin deze maand tot gevechten en inmiddels is bijna heel het gebied veroverd door het Syrische leger. De Koerdische strijdkrachten, de SDF, worden verdreven en er zijn meldingen van executies, wraakacties, plunderingen en gerichte moordpartijen tegen Koerden, schrijft de NOS. 

Om aandacht te vragen voor deze situatie, zijn Koerden van over de hele wereld dus de straat op gegaan om te demonstreren. Zo ook in Groningen, waar vorig weekend een paar honderd demonstranten aanwezig waren. De demonstranten willen hun stem laten horen, vertelt Nirosh: “Bij zo’n protest is het belangrijk om te laten zien: ‘Jongens, houd je niet stil’. Want morgen zijn de problemen nog daar, overmorgen zijn ze hier. Het is een kettingeffect.”

“Bij zo’n enorm trauma vinden we steun bij elkaar”, volgens Nirosh. “Het verbindt ons, het brengt ons samen. Ook wordt onze liefde voor Koerdistan hierdoor alleen maar groter. Tegelijkertijd zorgt het voor slapeloze nachten. Het is niet te bevatten wat er gaande is. We zijn allemaal familie, maar het geldt vooral voor de mensen die er rechtstreeks mee te maken hebben. Vroeger waren wij de grootste bondgenoten van het Westen, maar ineens is dat weg. Daarom zijn die protesten.”