Door: Ralph Janssen

Foto: Onno Gieszen

Raad van State-vicevoorzitter Thom de Graaf stelt voor om de Tweede Kamer ook na een kabinetsval de volledige vierjarige termijn uit te laten zitten. Maar dat idee heeft weinig kans van slagen, zeggen politicologen Joep van Lit en Henk van der Kolk. 

De Graaf uitte in het praatprogramma Buitenhof op zondag zijn zorgen over het vertrouwen in de politiek. “Als we nu een democratie hebben waarin elke twee jaar verkiezingen zijn (…) dan roept dat wel de vraag op: moet je met dat gebruik doorgaan?” Hij pleitte daarom voor een discussie die moet uitmonden in een cultuurverandering in Den Haag.

Na een kabinetsval zou voortaan opnieuw geformeerd moeten worden met dezelfde samenstelling in de Tweede Kamer, in plaats van standaard nieuwe verkiezingen uit te schrijven. Dat mag al, maar gebeurt in de praktijk sinds de jaren 60 niet meer.

Voordelen

Van Lit ziet wel voordelen in dat idee. Het bespaart in elk geval het ‘gedoe’ dat gepaard gaat met het steeds organiseren van nieuwe verkiezingen. Daarnaast is het makkelijker om langetermijnbeleid te maken. Ook voor kamerleden zelf ziet de politicoloog van de Radboud Universiteit het positief in. “Veel nieuwe kamerleden hebben jaren nodig om de kneepjes van het vak te leren.” 

Van der Kolk, hoogleraar electorale politiek aan de Universiteit van Amsterdam, is ook positief over het idee van De Graaf. Hij wijst naar gemeenten en provincies, waar het al op deze manier gebeurt. “Misschien wordt de politiek dan minder jachtig.” 

Wetswijziging

Het voorstel van De Graaf gaat niet over een nieuwe wet, maar die zou volgens Van Lit wel nodig zijn. “Ik durf te voorspellen dat er weinig gaat veranderen aan die cultuur zonder een harde eis.” De politicoloog zegt dat politieke partijen vaak voor eigenbelang gaan. Van der Kolk vult aan: “Men wil pas een lastige coalitie aangaan als de straf voor het opbreken ervan ook groot is.”

ChristenUnie-fractievoorzitter Mirjam Bikker deed vorig jaar een voorstel om zo’n verandering wel via de wet voor elkaar te krijgen, maar slechts 25 Kamerleden stemden voor. “Zonder die steun in de Kamer zullen de regels niet veranderen, en staat de cultuurverandering van De Graaf op drijfzand”, concludeert Van Lit.