Door: Anne Geerdes

Foto: Ralph Janssen

Het Cubaanse parlement beslist vandaag over nieuwe hervormingen die het eiland uit een diepe crisis moeten helpen. Opvallend is dat oud-president Raúl Castro de plannen steunt. “Welke hervormingen het ook zijn, het doel is om Cuba in de handen van de Castro’s te houden”, zegt Cuba-expert Victor Manuel Dueñas Otero.

De crisis komt onder meer door Amerikaanse sancties en problemen in de eigen economie. De hervormingen geven onder andere meer ruimte aan particuliere investeerders en een kleinere rol aan de overheid. Dat terwijl Fidel en Raúl Castro, beiden oud-presidenten, juist een communistische staat hadden opgebouwd. Sindsdien heeft de overheid een grote rol gespeeld in de economie en kregen particuliere investeerders weinig ruimte. Ook de regerende Communistische Partij houdt al jaren vast aan dezelfde ideologie. De partij wordt geleid door president Miguel Díaz-Canel, die door Castro zelf naar voren werd geschoven als zijn opvolger. 

“Het is heel Cuba-eigen om als het economisch slecht gaat meer ruimte te geven aan hervormingen, om deze later gewoon weer terug te draaien”, zegt Nanne Timmer, hoofddocent Latijns-Amerikaanse cultuur aan de Universiteit Leiden. Econoom Arjen van Witteloostuijn voegt hieraan toe dat de hervormingen vooral bedoeld zijn om het regime overeind te houden. “Als de economische situatie verder verslechtert, neemt de kans op maatschappelijke onrust toe”, zegt hij. Miljoenen mensen kampen al maanden met een gebrek aan voedsel, stroom en brandstof.

Cuba-deskundige Otero noemt dit het bewijs van het werkelijke doel van de Cubaanse leiding: het behoud van de macht. “Welke hervormingen het ook zijn, het doel is Cuba in de handen van de Castro’s te houden.” De politieke en economische macht in Cuba ligt al decennialang bij de familie en hun directe omgeving. 

Volgens Otero heeft de regering vaker afgeweken van de ideologie wanneer dat nodig was om te overleven. Zo schoof Cuba volgens hem geleidelijk op van het strengere communistische model uit de Koude Oorlog naar een koers waar progressieve standpunten werden omarmd. Daarbij draaiden die veranderingen volgens hem niet zozeer om de communistische ideologie, maar vooral om het behoud van de macht van de Castro-familie. “Ze passen zich gewoon aan om aan de macht te blijven, maar ze zullen geen enkele concessie doen die hun macht in gevaar brengt”, aldus Otero.