Door: Noah Tol

Foto: Wetterskip Fryslân

Uit onderzoek van Wetterskip Fryslân (Waterschap Friesland) blijkt dat er te veel PFAS in Fries oppervlaktewater zit. Het waterschap pleit voor een Europees verbod. Dat ligt al zeven jaar op de plank. Hoe lang zal het nog duren voordat deze groep stoffen niet meer gebruikt worden?

Denemarken, Duitsland, Nederland, Noorwegen en Zweden werken sinds 2019 samen aan een voorstel voor een verbod op PFAS. Het RIVM schreef in 2023 dat het PFAS-verbod in 2025 zou ingaan. Een jaar verder is er nog steeds geen verbod.

Het verbod

De woordvoerder van de Europese Commissie beschrijft het als een langdurig proces: “Ik denk dat je wel aan nog anderhalf jaar moet denken”. Er moeten alternatieven verzonnen worden voor bedrijven en er spelen veel belangen mee, aangezien veel bedrijven PFAS gebruiken in producten.

“In mijn ogen had het gisteren verboden moeten zijn”, vindt Jetse Stoorvogel, hoogleraar Milieuwetenschappen. “Hier moet je heel snel een strikte maatregel opnemen want anders gaat het echt fout.” PFAS is een verzameling hardnekkige stoffen die niet afbreken in het milieu. Het hoopt zich dus op en gaat niet weg.

Er zijn nog geen onderzoeken die direct aantonen wat een hoeveelheid PFAS in je lichaam betekent. Wél benoemt Stoorvogel dat alle PFAS-stoffen één deel hebben dat ze waterafstotend en niet afbreekbaar maakt. Datzelfde deel verhoogt het risico op kanker.

Lange adem

Als het verbod er komt hebben bedrijven ook een overgangstermijn om zich aan te passen aan de nieuwe wet. “Als je kijkt naar andere processen kan dit vijf tot tien jaar duren”, vertelt de woordvoerder van de Europese Commissie. Voor PFAS is dat nog niet te zeggen. “Ik snap dat wel, het gebruik kan niet van de ene op de andere dag stoppen”, vindt Stoorvogel.

Jurjen Jongepier, woordvoerder van de Unie van Waterschappen, begrijpt dat het lang duurt. Tegelijkertijd ziet hij dat de meldingen over PFAS doorgaan. “Het is een lange adem, maar dat kost ons misschien wel veel meer dan we denken.”

“We gaan hier nog 100 jaar last van hebben met elkaar”, benoemt de PFAS-Expert van Waterschap Friesland. Hoe langer deze stoffen opbouwen in het milieu, hoe hoger concentraties die mogelijk schadelijk zijn. “Er zijn veel universiteiten die bezig zijn met oplossingen om PFAS af te breken.”