Door: Daan de Boer

Foto: Daan de Boer

Steeds meer mensen laten AI meedenken over hun volgende tatoeage. Binnen een minuut maken online tools complete ontwerpen. Volgens tatoeëerders schept dit onrealistische verwachtingen. Veel klanten gebruiken AI als inspiratiebron of definitief ontwerp. Ervaren tattooartiesten vrezen dat collega’s AI inzetten als vervanging van hun werk.

 Voor de tattoostudio ‘Tainted Love’ aan het Zuiderdiep staan een paar kleurrijke brommers uitgestald. De etalage van de winkel staat vol met ontwerpen en curiosa, waaronder het meest opvallende een houten oni-hoofd, een demoon uit Japanse mythologie. Een getatoeëerde blonde vrouw is in gesprek met een klant met verschillende piercings. Het moment dat de deur opengaat, wordt er hartelijk “hallo!” geroepen.

Tatoeëerder Pirita Svan is aan het werk. “AI als inspiratie is prima, maar het is niet echt,” zegt ze snel nadat ons gesprek is begonnen. Ze is niet tegen het gebruik van AI, want ze ziet ook dat het veel goeds kan doen, maar het echte werk blijft aan hen.

Want, zegt ze, AI maakt onrealistische beelden en zet hoge verwachtingen die niet gehaald kunnen worden. Kort geleden was er een klant die een tattoo op haar handen wilde zetten, maar de inspiratiefoto liet een hand zien met zes vingers. Svan is in gesprek gegaan met haar en ze zijn samen tot een nieuw idee gekomen.

Onzorgvuldig

Websites als tattooswizard.com, tat.ink en zelfs Adobe bieden een service aan waar bezoekers hun ideale tattoos kunnen laten ontwerpen. De tools vermelden wel dat de ontwerpen die zij genereren niet ‘huidklaar’ zijn. Wat wil zeggen dat de ontwerpen niet gemaakt zijn met het menselijk lichaam in gedachten.

De ontelbare AI-modellen die internetsurfers kunnen gebruiken zijn getraind door te leren van vorige modellen. Een nieuwe AI-tool is daarom altijd gebaseerd op een vorige. Daarin ligt een probleem. Eric Postma (63), hoogleraar Artificial Intelligence, bevestigt dat een bedrijf kan zeggen dat het geen gestolen werk gebruikt om zijn model te trainen. Dit betekent niet dat het model waarop dit nieuwe model gebaseerd is, dat niet heeft gedaan.

Adobe is hierin met zijn generatieve AI-model een uitzondering. Hun AI-model werkt volgens een strikt beleid rondom eigendomsrechten. Artiesten worden om toestemming gevraagd om hun werk te gebruiken voor het trainen van nieuwe AI-modellen. Hiervoor worden ze gecompenseerd, volgens Adobe.

AI-modellen van OpenAI, zoals ChatGPT of Tat.ink, zijn niet zo zorgvuldig, want zij maken niet duidelijk met welke voorbeelden hun modellen getraind zijn. Dit maakt het aannemelijk dat ze getraind zijn met gestolen kunst, bevestigt Postma.  

Dat modellen getraind worden met illegaal verkregen werk komt door een gebrek aan transparantie en de versnelling waarin AI wordt opgedrongen aan de samenleving. Kleine ondernemingen ontwikkelen zelden de AI-tool zelf. Zij weten daardoor niet of hun model voorheen getraind is met of gebruik maakt van gestolen werk.

Nieuwe generatie

Aan de wand hangen talloze lijsten met tekeningen van zwaluwen en adelaars tot schedels en harten, gebonden in rozenstruiken. Op een behandelbank ligt een jongen op zijn buik. Er klinkt een constante zoem. Na een aantal minuten stopt het geluid, staat de jongen op en bekijkt zijn bovenarm. “Ziek man.” Hij loopt naar de voorkant van de winkel. “Heb je cash of pin?” vraagt de tatoeëerder.

“Het is fucked up dat er mensen zijn die nu inderdaad beginnen met tatoeëren voor het geld,” vertelt Floris leunend op het keukenblad, sigaret klaar in zijn hand. Een groeiend aantal beginnende tatoeëerders neemt niet meer de moeite om het vak te leren, zegt hij. Want: “AI kan het toch wel voor ze doen.”

Foto: Daan de Boer. Mermaid’s grave Tattoo. Rechts: Floris.

Daardoor is er een verschil ontstaan tussen oudere en ervaren tattooartiesten en jonge, onervaren artiesten. De jongere tatoeëerders zijn volgens de ervaren tatoeëerders minder kritisch en gericht op geld verdienen. Zij zijn daardoor sneller geneigd om met AI-gegenereerde afbeeldingen klakkeloos over te nemen.

Voornamelijk klanten maken gebruik van AI om de eerste stap te zetten naar hun ideale tatoeage. Maar, het probleem is niet dat klanten het gebruiken, maar dat tatoeëerders het doen uit gemak. “Het is mensenwerk (…) en je speelt echt met iemands leven,” uit Floris.

Hoe herken je een AI-tatoeage?

Een generatieve AI-tool vinden en een tatoeage laten maken is binnen enkele minuten gebeurd. Vroeger kon dit ook al, maar door de rappe innovatie kan dit steeds sneller. De volgende tatoeage is gemaakt via tat.ink met de volgende prompt: ‘A traditional tattoo for my right underarm of 2 dice, both landing on six.’ Binnen drie klikken rolt het volgende ontwerp eruit:

“Ze gebruiken veel vormen die nergens op slaan,” zegt Floris. In het ontwerp zitten elementen die niet in een Amerikaans traditionele tatoeage terugkomen. Op de bovenste dobbelsteen zijn twee zijden met zes bolletjes gedecoreerd. “Dat is heel dom, holy shit,” zegt Floris.

Wat ook opvalt, zijn de verschillende lijndiktes. Voor traditionele tatoeages gebruiken artiesten één lijndikte: “en daar teken je eigenlijk alles mee,” legt Floris uit.

Een andere hevig getatoeëerde man komt binnenlopen. Terwijl hij naar de keuken loopt, werpt hij een blik op het ontwerp op tafel. “Dit is AI,” zegt hij. “Ja, nee, je ziet het gelijk.”

“Als artiesten het gebruiken dan moet je gewoon kappen of oprotten uit de business, want dan ben je het eigenlijk aan het verneuken,” gaat collega tatoeëerder Yanni verder. Toen een klant zijn ontwerp aan AI had gegeven om aan te passen, heeft hij hem de deur gewezen.  

AI mist het menselijke oog

Zowel de tatoeëerders als de hoogleraar beamen dat het fout gaat als AI alleen gebruikt wordt om geld mee te verdienen. Daarnaast zitten er ook keerzijden aan het genereren van afbeeldingen met AI. “AI is op sommige gebieden beter dan de mens, maar AI weet niet altijd het verschil tussen een hond en een kat,” zegt Postma.

Hetzelfde geldt voor het ontwerpen van tatoeages. AI herkent bijvoorbeeld niet de anatomie van een roos. Hierdoor belandt de steel van de bloem aan de rechterkant van de bladeren. Het zijn zulke details waar een menselijke blik onmisbaar blijft.  

AI kan zeker op een positieve manier ingezet worden, maar de echte problemen zitten in hoe het gebruikt wordt. Het kan op een ethische en verantwoordelijke manier, waarbij de ontwerpen uit generatieve AI dienen als inspiratie, niet als definitief product.