Door: Eva Smeets

Twee saxofoons op een laken. Foto: Silke Punter

De eerste editie van Groningen Sax Fest vindt dit weekend plaats in het Prins Claus Conservatorium. Drie dagen lang klinkt er klassieke en hedendaagse saxofoonmuziek: van workshops tot concerten. Het festival is een initiatief van muzikant en conservatoriumdocent Vitaly Vatulya. “Ik wil de kunst van de saxofoon zichtbaar maken in de regio.”

Warm, soepel en bijna zingend: van alle instrumenten komt de saxofoon het dichtst bij de menselijke stem. “Ik vind alle soorten klanken heel vet. Het is gewoon lekker warm en een heel dik geluid”, vertelt conservatoriumstudent Lars Nieborg (20). Hij sluit het festival op zondag af met Saxofoonorkest050 en zoekt naar woorden die vatten wat de saxofoon nou zo’n leuk instrument maakt. “Eigenlijk moet je het gewoon horen.”

Conservatoriumstudent Silke Punter (18) speelt ook op het festival en helpt mee achter de schermen. “Je kan zo veel met een saxofoon. Het is echt niet alleen maar blazen.” Ademen, je tong laten trillen, of grommen tijdens het spelen: er is genoeg keus. “Dat soort dingen vind ik gewoon zo, zo vet.”

Het beest
Sax Fest wil de veelzijdigheid van de saxofoon laten zien. Het instrument werd pas in 1840 uitgevonden door de Belg Adolf Sax. Met het instrument wilde Sax twee werelden verbinden: die van houtblaasinstrumenten en koperblaasinstrumenten. “Componisten wisten niet wat ze met het instrument aan moesten, het kan namelijk bijna alle andere instrumenten overnemen”, vertelt Vatulya. Ze waren bang dat bijvoorbeeld trompetten en trombones niet meer nodig zouden zijn. Door zijn jonge leeftijd en intimiderende kenmerken heeft de saxofoon nog geen gevestigde plek in de klassieke muziek. “Het werd gezien als het beest van het orkest.”

Voor Punter en Nieborg is muziek maken met anderen het leukste wat er is. “Het is leuk om met elkaar een stuk te spelen dat super strak klinkt, daar krijg je gewoon een geluksgevoel van”, vertelt Nieborg. Hij speelt bijna nooit solo’s, maar is te vinden in grote groepen, bigbands en orkesten: “Het samen met elkaar doen, dat is waar ik blij van word.” Punter denkt er net zo over: “Het is gewoon hartstikke leuk om met anderen te delen.”

Sax-gemeenschap
“Er is best een grote fanfare cultuur in Noord-Nederland”, vertelt Punter. Zij ontwikkelden, net als Nieborg, haar liefde voor de saxofoon in fanfares. Maar steeds vaker hebben verenigingen moeite met leden werven en zijn ze gedwongen om zich samen te voegen met andere verenigingen.

Niet alleen de fanfares hebben het zwaar. Ook de cultuursector staat onder druk. “Je ziet dat er nu steeds meer wordt bezuinigd op cultuur en muziek. Daarom is het nu nog belangrijker dat zo’n festival wordt gehouden”, vertelt Punter. “Anders komen mensen er misschien nooit achter dat ze dit leuk vinden.”

Een goed netwerk tussen saxofonisten in Noord-Nederland bestaat niet. Groningen Sax Fest wil hier verandering in brengen. “Hier moeten saxofonisten elkaar ontmoeten en hun creativiteit uitwisselen”, vertelt Vatulya. Op de lange termijn, wil het festival de saxofoongemeenschap van het Noorden versterken en verbinden met de bredere nationale en internationale saxofoonwereld. “Mijn droom is dat het een jaarlijks terugkerend evenement wordt, misschien wel verspreid over het jaar met meerdere edities. Vooral hoop ik dat het Sax Fest een vaste plek krijgt in Groningen.”

‘‘Totaal niet saai’’
De afsluiter, Saxofoonorkest050, is een muziekgroep die alleen uit saxofonisten bestaat. “Je hebt niet het ritme van drums, maar door de verschillende saxofoons heb je voor je gevoel toch een ritme”, vertelt Nieborg, “Je kan met alleen saxofoons bijna alles spelen.”

Een driedaags festival met bijna alleen maar saxofoons, is dat niet saai? “Het is totaal niet saai”, vindt Nieborg. Er is ook niet maar één type saxofoon. “De saxofoonfamilie is super groot”, legt Vatulya uit, “Er is zelfs een saxofoon die net zo lang is als een vork.” Saxofoonspelers kunnen ook goed gebruikmaken van het ruime aanbod. Als je een noot leest, druk je namelijk op elk type saxofoon dezelfde kleppen in. “Dan kan je alle saxofoons eigenlijk wel zo’n beetje bespelen”, vertelt Punter. “Dat is gewoon heel handig en heel leuk.”

Voor Vatulya is saxofoon spelen niet alleen zijn werk. “Het is mijn taal geworden. Als ik speel dan kan ik praten zonder grenzen en limieten. Ik kan praten van hart naar hart.”

Het Groningen Sax Fest vindt plaats van 23 tot en met 25 oktober 2026. De concerten zijn gratis te bezoeken.