Door: Jildou van der Woude

Zzp’er Pim aan het werk. Eigen foto

Het aantal zelfstandigen in Nederland neemt flink toe. Niet meer werken voor een baas, zelf bedenken wanneer je werkt en hoe je dat doet. In het Noorden weten mensen het wel: “Als zzp’er kan ik elke dag een nieuwe klus hebben”

Bij de Groningse Pim Visser (21) zit het zaagsel nog in zijn haren en zijn werkbroek vol verfvlekken. Hij tovert een potlood achter zijn oor vandaan en legt het naast zijn koffie op tafel. Verschillende jonge mannen lopen rond door een pand dat nog flink opgeknapt moet worden. Het ruikt er naar hout en verpakkingsmaterialen. De een is met planken hout in de weer, iemand anders is druk aan het timmeren. De mannen werken als zzp’ers aan het interieur van een bar.

“Ik kan het niet pinpointen” zegt Leo Kits, woordvoerder van ZZP Nederland. Halverwege dit jaar nam het aantal zzp’ers nog met 13.000 af, laten cijfers van CBS zien. Volgens De Nederlandsche Bank stopten meer mensen met hun eenmanszaak en kwamen er minder zelfstandigen bij. Voor Kits is het gissen waar de stijging van twintig procent nieuwe inschrijvingen bij de Kamer van Koophandel door veroorzaakt wordt. “We hopen dat het door de nieuwe wetgeving komt.”

Schijnzelfstandigheid

Het voorstel voor de wetsverandering die Kits benoemt, moet in 2028 plaatsvinden en vervangt de wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (DBA). Deze wet laat ruimte open voor onduidelijkheden. De belastingdienst kan een zzp-verband hierdoor als loondienst zien. Deze ‘schijnzelfstandigheid’ kan leiden tot het moeten terugbetalen van belastingvoordelen of in sommige gevallen zelfs een boete.

Belangenverenigingen pleiten voor duidelijkheid en kijken in die zin positief naar het voorstel. Duidelijke regels zouden ervoor kunnen zorgen dat de eenmanszaak populairder wordt. Connie Maashuis, voorzitter van de Vereniging Zelfstandigen Nederland, kan nog niet direct zien dat de stijging van twintig procent te maken heeft met het wetsvoorstel. De toename zou volgens Maashuis ook andere redenen kunnen hebben. “Wie het weet mag het zeggen.” Wel geeft Maashuis een verklaring voor de uiteenlopende cijfers van het CBS en de KVK: “Niet iedereen die als zzp’er ingeschreven staat, is daadwerkelijk aan de slag als zzp’er.”

Creativiteit en vrijheid

Zo ook Pim. Hij stond al zes maanden ingeschreven bij de KVK, maar werkte nog in loondienst in de scheepsinterieurbouw. Vorige week was zijn eerste week als fulltime zzp’er.  De jonge ondernemer bouwt alles van hout: tafels, banken, kasten. “Eerder gaf het me niet zoveel voldoening. Ik kon de reactie van mensen niet zien als ik iets had gemaakt.” Tegenwoordig is dat wel anders. “Mensen zien wat ik doe en vinden dat mooi.” De creatieveling krijgt vooral nieuwe klussen door mond-tot-mondreclame.

“Dat is heel belangrijk als freelancer”, zegt ook Loekie Bakker (23). De ondernemer krijgt ook veel opdrachten binnen haar netwerk. Sinds begin dit jaar staat zij ingeschreven bij de KVK met haar eigen bedrijf in Virtual Assistance. “Ik vind het leuk om allerlei verschillende dingen te doen”, legt ze uit. Naast de 30 uur die ze per week besteedt aan het bieden van administratieve hulp en ‘content creation’, heeft Loekie een bloemenpluktuin.

Flexibiliteit versus zekerheid

“Ik heb net een maand door Europa gereisd. Dat kan niet zomaar bij een normale baan”, vertelt Loekie. De ondernemingsvorm geeft de freelancer veel vrijheid. Werken vanuit de trein of vanuit een ander land, zelf je uren inplannen en zelf bepalen welke klussen je aanneemt.

Niet iedereen houdt van die flexibiliteit. Stijn Bakker (26) woont inmiddels in Zweden en heeft een vaste baan bij een krant. Voordat hij verhuisde schreef hij zich in bij de KVK als zzp’er. “Ik heb me nog nooit zo gestrest gevoeld als in die periode.” Met plezier doet hij soms wat zzp-klussen voor opdrachtgevers uit Nederland, maar hij is blij dat er elke maand een vast bedrag uitbetaald wordt. Over die financiële onzekerheden en risico’s maakt Loekie zich ook wel eens druk. “Maar,” zegt ze, “sommige dingen lijken lastig, zoals het doen van belastingaangifte, maar dat blijkt dan helemaal niet ingewikkeld.”

Nieuwe inschrijvingen

Ook het inschrijven bij de KVK is gemakkelijk. “Dat was maar een paar minuten computerwerk”, vertelt Stijn. “Toen moest ik daarheen en liep ik naar buiten met een mapje met ‘hoera, je eigen bedrijf!” Voor nog geen 90 euro heb je een eigen bedrijf. Misschien dat het gemak van de inschrijving een rol speelt bij de toename in zzp’ers. “Of,” grapt Kits, “was er korting bij de KVK.”

Pim stopt zijn potlood weer achter zijn oor: tijd om weer aan het werk te gaan. “Ik kan elke dag een nieuwe klus hebben.” In de branche is de vraag naar zzp’ers groot, dus financiële zorgen heeft hij niet. Wel vindt hij het nog lastig inschatten hoeveel tijd hij kwijt is aan een klus. Als hij straks een tijdje bezig is, hoopt hij dit te verbeteren. “Ik wil wel gewoon op vrijdag klaar zijn, weekend hebben.”