Deze week is er veel te doen over de jeugdzorg. Met de Week van het Vergeten Kind wordt er opgeroepen om meer aandacht te geven aan kinderen in de jeugdzorg. Maar door nieuwe bezuinigingen op tafel vrezen medewerkers van zorgorganisaties dat de problemen zich nog verder gaan opstapelen.

Auteur: Esther Broenink

De helder verlichte gang is huiselijk ingericht. In het kantoor zijn vier vrijwilligers achter hun bureau aan het werk. Sommige voeren een telefoongesprek, anderen zijn verdiept in een chat met een kind. Op het prikbord hangt een knalgele poster met daarop: ‘Bij De Kindertelefoon kun je over alles praten.’ Het prikbord is tekenend voor de open sfeer die de vrijwilligers de kinderen willen bieden wanneer ze komen bellen of chatten. Aandacht en echt luisteren zijn de speerpunten van De Kindertelefoon legt vrijwilliger Jildau uit. Wij willen samen met het kind kijken hoe hij of zij met de situatie om kan gaan. Wij proberen de kinderen inzicht in de situatie te geven en dan komen ze vaak zelf al met oplossingen: ‘Je moet dus niet meteen oordelen of advies geven maar juist vragen stellen, want je weet niet hoe een kind een situatie ervaart’.

Stichting het Vergeten Kind roept deze week op om meer aandacht te hebben voor kinderen in kwetsbare situaties. Als onderdeel van de Week van het Vergeten Kind praten de organisatie vandaag de Tweede Kamer bij over het gebrek aan aandacht dat er voor kinderen in de jeugdzorg is. De werkdruk loopt op en hulpverleners moeten zich aan steeds meer protocollen en regels houden. Hierdoor is er te weinig tijd voor het kind, legt Esmee Goedmakers, van stichting het Vergeten Kind uit. Uit hun onderzoek bleek dat kinderen in de jeugdzorg zich niet gezien voelen. Hierdoor hebben ze minder vertrouwen in zichzelf en in de hulpverlening.

Sins 2015 valt de jeugdzorg onder de verantwoordelijkheid van de gemeente en stapelen de problemen zich op. Steeds meer jongeren hebben zorg nodig, en de wachtlijsten worden steeds langer. Waar donderdag de Tweede Kamerleden aandacht besteden aan de week van het vergeten kind, werd er maandag nog gedebatteerd over een bezuiniging van 500 miljoen op de jeugdzorg. Wat zijn de gevolgen van de bezuiniging voor kinderen die in de jeugdzorg zitten en hoe belangrijk is het om juist deze groep kinderen echt aandacht te geven?

Bezuinigingen

Goedmakers vreest dat de geplande bezuinigingen de problemen gaan verergeren: ‘Het is zeer onverstandig om te bezuinigen op een systeem dat piept en kraakt aan alle kanten.’ Ook kinderrechtdeskundige Karin Kloosterboer vreest voor grotere problemen wanneer er verder wordt bezuinigd. ‘Er wordt voortdurend bezuinigd en dat heeft heel veel schadelijke gevolgen.` Kloosterboer is adviseur van hulporganisatie Fier, die slachtoffers van geweld in afhankelijkheidssituaties behandeld. Kinderen die mishandeld zijn of te maken hebben met seksueel geweld of andere typen geweld kunnen bij hen terecht.

Kloosterboer ziet veel kinderen die pas laat naar specialistische zorg ,zoals Fier, worden doorgestuurd. De gemeente vindt deze zorg te duur en probeert het kind eerst op andere manieren te helpen. Het uitstellen van specialistische zorg is schadelijk voor het kind volgens Kloosterboer: ‘Er is dan vaak al zoveel misgegaan voordat kinderen bij ons komen, dat je dan niet zoveel meer kan doen.’

Hoewel Kloosterboer de Week van het Vergeten Kind aanmoedigt, twijfelt ze of de oproep van de stichting veel gaat helpen: ‘Het is een vrij algemene oproep. Uiteindelijk gaat het erom hoe de zorg wordt ingericht in Nederland en dat is nu niet goed.’ De decentralisatie van de jeugdzorg is vooral voor kleine gemeentes een probleem. Zij hebben vaak niet de kennis en financiële middelen om kinderen met complexe problematiek te helpen. ‘Als kind ben je afhankelijk van in welke gemeente je opgroeit, of je de juiste zorg gaat krijgen. Dat is natuurlijk nooit de bedoeling geweest. Ieder kind moet dezelfde, passende zorg krijgen en dat gebeurt nu niet’ aldus Kloosterboer.

Jeugdzorg in Groningen

Net als in de rest van het land staat ook in Groningen de jeugdzorg onder druk. In de stad ligt het percentage jongeren dat zorg nodig heeft nog onder het gemiddelde, maar in de gemeentes daaromheen zijn de cijfers veel hoger dan gemiddeld. Juist in gemeentes van een lagere sociaaleconomische klasse zijn veel psychische problemen onder jongeren, legt onderzoeker ontwikkelingspsychologie Hilde Pater uit. In de onderstaande afbeelding is het percentage jongeren dat jeugdzorg heeft in de provincie Groningen te zien.

Met aandacht luisteren

Stichting Het Vergeten Kind wijst erop dat er voor alle kinderen meer aandacht moet zijn. Daarin is het belangrijk om niet meteen met allemaal adviezen en oplossingen aan te komen, merkt Jildau. Mensen zijn vaak geneigd meteen met allerlei adviezen aan te komen, maar kinderen zitten daar lang niet altijd op te wachten: ‘Soms heeft een kind het nodig om eerst alleen te praten en alles eruit te kunnen gooien.’