Door: Casper Jager

In een petitie aan de Tweede Kamer pleitten 50 Nederlandse gemeenten en verschillende organisaties (o.a. VeiligheidNL, de fietsersbond) voor een verbod op opgevoerde fatbikes en een leeftijdsgrens van 16 jaar. Voor Nederlandse fietsenwinkels zou dit betekenen dat een groot deel van hun klanten als sneeuw voor de zon verdwijnt. Hoe kijken zij aan tegen een mogelijke leeftijdsgrens? 

“Sinds al die goedkope troep op de markt is, is het alleen maar slechter gegaan,” vertelt Bram van Santen, mede-eigenaar van Pims Fietsen in Groningen. Samen met broer Pim runt Bram een fietsenwinkel, waar hij naast normale fietsen en reguliere elektrische fietsen ook fatbikes verkoopt.

“Er zijn een aantal gerenommeerde, goede merken zoals Knaap en Super73, daar ligt het probleem niet,” stelt van Santen. “Het probleem ligt bij het Alibaba-spul, die fietsen zijn niet veilig.” Van Santen doelt hiermee op fatbikes van Chinese makelij, die niet alleen op internet, maar ook in sommige Nederlandse winkels te vinden zijn. Denk hierbij onder andere aan de modellen van het merk Ouxi.

“We zijn er helemaal klaar mee”

Het is onder andere vanwege deze verandering op de fatbike-markt dat Pims fietsen gaat stoppen met de verkoop van fatbikes. Een goede fatbike kost volgens van Santen tussen de 3000 en 4000 euro, maar kan je tegenwoordig voor veel minder geld (600-1500) fatbikes kopen, uiteraard van veel lagere kwaliteit.

“We zijn er helemaal klaar mee, dat er 10 tot 15 mensen per dag langskomen met rotte fatbikes” (lees: goedkope rommel) vertelt Van Santen geagiteerd. Stoppen met de verkoop van fatbikes heeft volgens hem geen verregaande gevolgen voor het bedrijf: “onze basis zijn normale fietsen en elektrische fietsen, fatbikes waren voor ons slechts een aanvulling.” Een leeftijdsgrens op de fatbike juicht Van Santen alleen maar toe, vanwege de vele ongelukken met jonge bestuurders. 

Ongelukken

De fatbike is bij jongeren extreem populair, onder andere omdat het vanwege de snelheidslimiet van 25 kilometer per uur niet verplicht is een helm te dragen.

En die snelheid, die vormt een probleem. Want fatbikes zijn makkelijk op te voeren, waarna ze snelheden tussen de 40 en 50 kilometer per uur kunnen halen. Uit cijfers van VeiligheidNL komt naar voren dat meer dan de helft van slachtoffers van ongelukken met fatbikes tussen de 10 en 14 jaar oud zijn. Een kwart van hen belandt met hersenletsel op de spoedeisende hulp.

En dat aantal jonge slachtoffers is de afgelopen jaren alleen maar toegenomen. In 2022 belandden er zeven bestuurders van fatbikes op de spoedeisende hulp. Twee jaar later is dit aantal verachtvoudigd: in 2024 is dit aantal gestegen naar 59. Doordat de vaak jonge slachtoffers geen helm dragen, zien artsen veel hersenletsel, dat vaak voor onomkeerbare schade zorgt.

Afgelopen maart kwam demissionair minister Harbers al met een kamerbrief, om het opvoeren van fatbikes en andersoortige elektrische fietsen tegen te gaan. Nu pleitten de ondertekenaars van de petitie voor een strenger beleid rondom fatbikes en een leeftijdsgrens van 16 jaar. Ook de Nederlandse politie pleit voor een leeftijdsgrens van 16 jaar en is sinds gisteren in het bezit van rollerbanken, waarmee de snelheid van fatbikes gecontroleerd kan worden.

Betere regulering

Henk-Jan Schoonbeek, mede-eigenaar van de in fatbikes gespecialiseerde fietsenwinkel Fette fietsen in Groningen, ziet niet zoveel in een leeftijdsgrens. De winkeleigenaar zou eerder mikken op een betere regulering rondom makkelijk opvoerbare fatbikes. In andere woorden: de goedkopere Chinese merken, waar Van Santen het ook al over had.

Schoonbeek maakt zich geen zorgen om het voortbestaan van Fette Fietsen nu er mogelijk een leeftijdsgrens aankomt. “Wij zitten in het hogere segment fatbikes, dat zijn Nederlandse merken die niet meer opvoerbaar zijn en gewoon 25 kilometer per uur gaan.” Doordat de fatbikes van Fette Fietsen in het hogere prijsklassement vallen, is het publiek dat bij hen aanklopt voor een fiets over het algemeen niet zo jong. Over een leeftijdsgrens maakt ook Schoonbeek zich daarom geen zorgen.

Dat zowel Van Santen en Schoonbeek zich niet druk maken over een mogelijke leeftijdsgrens, betekent uiteraard niet dat dit voor andere bedrijven geen problemen oplevert. Beide eigenaren wijzen er op dat er ook in Groningen winkels zijn waar de goedkope Chinese modellen verkocht worden, vaak aan een jong publiek.

Voor deze winkels zal een mogelijke leeftijdsgrens van 16 jaar als een bittere pil komen. Ook een mogelijk verbod op bepaalde merken, waar nu overigens nog geen sprake van is, zal voor hen een flinke hap uit de inkomsten betekenen.