Door: Maaike Lootsma

De Rijksuniversiteit Groningen beloofde in 2022 om menstruatieproducten beschikbaar te stellen voor studenten die deze niet kunnen betalen. Toch blijven de meeste toiletten in de universiteitsgebouwen leeg. Terwijl steeds meer onderwijsinstellingen menstruatieproducten uitgiftepunten inrichten, blijft de universiteit achter. 

Stel je voor: aan het einde van een dure maand sta je voor een keuze, je kan van je laatste geld avondeten of een pakje maandverband kopen. Dat is de realiteit voor 1 op de 10 vrouwen in Nederland. Bij deze vrouwen is er thuis niet genoeg geld om maandverband of tampons te kopen. Als gevolg hiervan blijven ze tijdens hun ongesteldheid thuis omdat ze bang zijn zonder menstruatieproducten door te lekken. Of ze gaan wel naar buiten, maar gebruiken dan vervangende producten zoals wc-papier of zelfs sokken. Dit is erg slecht voor de vaginale hygiëne. 

Menstruatieproducten behoren tot de eerste levensbehoefte van vrouwen. Dat maandverband en tampons duur uitvallen blijkt uit de cijfers van OnePoll. Volgens het onderzoeksbureau is een vrouw in haar leven gemiddeld €6000 kwijt aan menstruatieproducten. Dit is €7,90 per menstruatiecyclus. Daarom stelt het Armoedefonds gratis menstruatieproducten beschikbaar voor vrouwen die dit niet kunnen betalen. Deze zijn af te halen op speciaal ingerichte menstruatieproductenuitgiftepunten (MUP’s).

In Groningen zijn er zo’n 50 MUP’s, voornamelijk gevestigd in basisscholen en middelbare scholen en ook de Hanzehogeschool heeft een MUP. De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) beloofde in 2022 ook gratis menstruatieproducten aan haar studenten aan te bieden, maar komt tot heden deze afspraak niet na. Op veel van de toiletten van de RUG zijn geen menstruatieproducten aanwezig, blijkt uit de rondgang door diverse RUG-gebouwen (zie kaart). Van de 24 bezochte toiletten hadden slechts vier maandverband of tampons liggen. Op vragen over de kwestie heeft de RUG niet gereageerd.

“Op het moment is geld de grootste stressor voor studenten”, zegt Jitske Wielers (25) voorzitter van de Groninger Studentenbond (GSB). Volgens haar vinden jongeren het vaak lastig om anderen te vertellen dat ze hun basisbehoeftes niet kunnen betalen. Dat het dan specifiek over menstruatieproducten gaat speelt hier ook een rol in, want er rust nog altijd een taboe op ongesteld worden. Vrouwen spreken hier niet graag over met anderen in een professionele omgeving.

De GSB heeft sinds kort zelf ook een MUP, omdat zij ziet dat de universiteit tekortschiet in haar beloftes om studenten te voorzien van menstruatieproducten. Op het kantoor van de GSB liggen verschillende producten. “Dit loopt ook goed en we zien dat studenten hier behoefte aan hebben. Maar we merken ook dat dit nog niet anoniem genoeg is.” Een kastje op een toilet van de RUG zou daarom geschikter zijn. 

Resie Schuurkes (59), medewerker van project MUP’s, legt uit hoe een instelling een MUP kan worden. “Als een organisatie merkt dat er vraag is naar de producten, kan die zich online bij het Armoedefonds aanmelden.” Potentiële Mup’s moeten dan nog wel aan een aantal voorwaarden voldoen. “Er mag natuurlijk geen misbruik worden gemaakt van de producten, de spullen moeten echt terechtkomen bij de mensen die het nodig hebben.” Wanneer de MUP’s hieraan voldoen krijgen ze direct de eerste levering met producten, ook ontvangen ze posters en stickers die aangeven waar de MUP op hun locatie zit. 

Schuurkes kan zich wel voorstellen dat het voor universiteiten lastig kan zijn om een MUP op te zetten. Omdat die minder zicht hebben op de vraag naar menstruatieproducten. “Middelbare scholen en basisscholen hebben meer een zorgfunctie en zien daarom ook beter wat er gaande is in het leven van leerlingen. Bij universiteiten is het toezicht op studenten veel minder en door de zelfstandigheid van studenten hebben ze in mindere mate een zorgfunctie voor hun studenten.”

Volgens Wielers heeft de RUG juist wél een zorgtaak. Zij vindt het daarom teleurstellend dat de RUG haar eerdere belofte om menstruatieproducten aan te bieden aan studenten niet nakomt. Wielers vertelt dat de RUG op het moment wel toestaat dat mensen zelf menstruatieproducten neerleggen, dit gebeurt dan ook op een aantal gebouwen van de RUG. Maar de universiteit zelf financiert zulke kleinschalige projecten niet. “Terwijl dit niet heel duur zou zijn voor universiteiten. Volgens de berekeningen van de handreiking van de Landelijke Studenten Vakbond zou het universiteiten slechts 1 à 2 euro per student per jaar kosten.” 

Zolang de RUG niet actief menstruatieproducten uitdeelt aan haar studenten houdt de GSB zich hier mee bezig. Zo is de GSB op het moment aan het kijken of ze namens de bond een kastje in een van de RUG gebouwen kunnen plaatsen, waar mensen gratis en anoniem menstruatieproducten kunnen ophalen. Wielers benadrukt: “Wij willen studenten daar graag in te hulp schieten.”

Welke RUG gebouwen hebben menstruatieproducten? [van elk gebouw is het toilet het meest in de buurt van de ingang getest]