Door: Nikki de Groot

Terwijl de overheid met prijsverhogingen en campagnes het roken probeert terug te dringen, ontstaat er in Groningen een stille handel in goedkope sigaretten uit het buitenland. Veel rokers komen zo goedkoop en makkelijk aan hun sigaretten.

In een Groningse kroeg wordt Bob (21), na het uitdrukken van zijn sigaret, aangesproken door Kees (36). “Hij zei dat hij nog wat sigaretten had liggen voor een goede prijs en ik dacht: waarom niet? Dat scheelt mij zo een paar tientjes.” Maar het bleef niet bij eigen gebruik. “Ik betaal 85 euro per slof, Kees verdient dan nog steeds een tientje en ik verkoop ze door voor 90 euro. Iedereen blij.”

In Groningen wordt nog altijd veel gerookt. Uit de Gezondheidsmonitor 2024 blijkt dat in de gemeente Groningen 22,5 procent van de volwassenen rookt. Hiermee kent de gemeente Groningen het grootste percentages rokers van Nederland. En terwijl de overheid het roken duurder en moeilijker probeert te maken, zorgen anderen ervoor dat goedkoop rookwaar uit het buitenland gemakkelijk zijn weg naar de stad blijft vinden.

Per persoon is het toegestaan om voor eigen gebruik vier sloffen mee te nemen vanuit Luxemburg naar Nederland. Wanneer er meer sloffen de grens over worden mee genomen, moeten daar invoerrechten over betaald worden. Dat maakt het mee nemen van dozen met sloffen in vrachtwagens een illegaal circuit.

Tot de Max heeft gesproken met drie jongeren die bekend zijn met deze sluiproute. Deze jongeren kennen allemaal via-via meerdere mensen die gebruik maken van deze manier om goedkoper aan sigaretten te komen. Aangezien het illegaal is om op deze manier sigaretten naar Nederland te halen en door te verkopen, willen deze jongeren niet met hun echte naam in de publiciteit. De echte namen zijn bekend bij de redactie.

Bob, student in Groningen, vertelt hoe hij in contact is gekomen met deze stille sigarettenmarkt. “Ik kende Kees al een paar jaar, omdat hij ook naar de kroeg gaat en op een gegeven moment raakten we aan de praat.” Bob is zelf roker, maar werd later naast koper vooral tussenpersoon. “Kees vertelde me dat hij een paar maten heeft die telkens onderweg even stoppen in Luxemburg om een voorraad in te slaan.” De mannen werken als vrachtwagenchauffeurs en rijden door heel Europa. “Het is gewoon handig en ook goedkoper als je het ergens anders haalt. En als je dan toch gaat, kan je het net zo goed voor anderen meenemen.”

Een slof sigaretten, tien pakjes met twintig sigaretten, kost in Nederland ongeveer 130 euro. In Luxemburg kost zo’n zelfde slof slechts 65 euro. Voor shag zijn de prijsverschillen ongeveer gelijk: een slof kost in Nederland 195 euro en in Luxemburg 135 euro. “Om de week nemen die jongens een paar dozen mee terug. In elke doos zitten 120 pakjes sigaretten of shag.”

Die dozen, soms twee of drie tegelijk, verdwijnen stilletjes in de vrachtwagen van de chauffeurs. Geen verborgen opbergplaatsen of ingewikkelde smokkelroutes, maar gewone chauffeurs, die week in, week uit hun route afleggen.

Kees koopt deze sloffen voor 75 euro per stuk van de chauffeurs en verkoopt deze door. Voor Bob begon het met af en toe een slof voor zichzelf. Inmiddels koopt Bob regelmatig zeven sloffen tegelijk, voor zichzelf en voor vrienden. Ook verkoopt hij ze hier en daar zelf door. “Ik verkoop ze dan weer door aan mensen die het via via hebben gehoord. Zo verdien ik er zelf ook nog een klein beetje aan.”

Niet alleen mensen zoals Kees en Bob profiteren van de goedkopere sigaretten, ook de afnemers merken het verschil. Voor jongeren in Groningen is de informele handel een uitkomst. Thomas (20) rookt sinds zijn zestiende en vertelt dat hij vrijwel nooit meer sigaretten in de winkel koopt. “Sloffen haal ik altijd via vrienden die weer iemand kennen.”

Maar waar die sigaretten precies vandaan komen? Dat weet hij niet. “Niet uit de Albert Heijn in ieder geval”, zegt hij lachend. Het idee dat de verkoop eigenlijk illegaal is, lijkt hem niet zo veel uit te maken. “Ik weet dat het niet mag, maar het voelt niet als iets serieus illegaals.”

Per maand komen er via het netwerk van Kees zo’n 96 tot 120 sloffen Nederland binnen. Dat is tussen de 960 en 1200 euro winst voor Kees, alleen al met zijn eigen marge. Dan is er natuurlijk ook nog de winst voor de chauffeurs, die het zelf inkopen en aan Kees verkopen. “Voor zover ik weet doen ze dat niet eens fulltime. Het is een extraatje naast hun normale werk.”

Maar is het spannend? Nauwelijks, denkt Bob. “Het voelt niet als criminaliteit”, vertelt hij. “Als je gepakt wordt met een paar sloffen te veel, krijg je misschien een boete. Alleen het zijn geen drugs of wapens. Mensen vinden het gewoon normaal en roken is al duur genoeg.”

Het gemak en de lagere prijs zorgen er bij sommige jongeren voor dat zij amper nog sigaretten halen voor de reguliere prijs. “Ik koop alleen nog een pakje van 12 euro als ik écht graag wil roken,” vertelt Tessa (24). En dat jongeren hierdoor makkelijker blijven roken, is volgens Thomas dan ook logisch. “Als je het zo goedkoop kan regelen, waarom zou je dan stoppen?”

Bob ziet het verder ook als een uitkomst voor beide partijen. “Je koopt goedkoper in, je verkoopt iets door, iedereen wint,” zegt Bob terwijl hij zijn schouders ophaalt. “Zolang mensen blijven roken en de overheid het duurder blijft maken, blijft dit bestaan.”