Door: Tessa van Wayenburg

De Hongaarse regering heeft een wet aangenomen die de Pride-mars in Boedapest verbiedt. Ondanks het verbod gaan veel mensen toch meelopen, onder wie Bori Bálint en Marene Elgershuizen. “Het protest is anders dan een gewoonlijke Pride-viering, het is ook een protest voor vrijheid en democratie, die door de politieke macht langzaam jaar na jaar wordt afgebroken.”

Dat de Pride is verboden in Hongarije is onacceptabel en een schending van mensenrechten, stelt Bori Bálint (22), die speciaal vanuit Rotterdam terugkeert naar haar thuisland voor het protest. “De Pride is dit jaar een schreeuw om hulp voor het gebroken systeem dat we in Hongarije hebben. Ik voel me verplicht om de mensen en mijn vrienden die deel uitmaken van deze gemeenschap te steunen. Het maakt niet uit of je zelf onderdeel bent van de LHBTIQ+ gemeenschap.”

Het Hongaarse parlement heeft op 18 maart een wet aangenomen die de jaarlijkse Pride-mars in Boedapest verbiedt. Mensen die wel Pride vieren kunnen een boete van omgerekend 500 euro krijgen. Het wetsvoorstel is niet de eerste anti-LHBTIQ+ maatregel die in Hongarije wordt genomen.

In 2021 werd een wet aangenomen die media, boeken en films met LHBTIQ+ personages verbiedt. De nieuwe wet beperkt nu ook het recht van de LHBTIQ+ gemeenschap om samen te komen, ook bijvoorbeeld in de vorm van een demonstratie zoals Pride. Hoewel de overheid het feest heeft verboden, heeft de burgemeester van Boedapest, Gergely Karácsony, besloten om toch een Pride-mars op 28 juni te organiseren.

Bálint komt uit Hongarije, maar studeert in Rotterdam. Toch gaat zij speciaal voor Pride terug naar haar thuisland om mee te lopen in de mars. Zij denkt dat er dit jaar veel meer mensen zullen zijn dan eerdere jaren. “Wat me het meest dwarszit is dat ze het recht op vrijheid van vergadering en vrijheid van meningsuiting beperken. Daar word ik boos van.”

Volgens Bálint is dit protest juist in een land zoals Hongarije belangrijk. “Het protest is anders dan een gewoonlijke Pride-viering, het is ook een protest voor vrijheid en democratie, die door de politieke macht langzaam jaar na jaar wordt afgebroken.”

Marene Elgershuizen (40) ziet ook dat de democratie in Hongarije achteruitgaat. Zij is Vicepresident van Rainbow Rose, een organisatie die LHBTIQ+ gelijkheid en representatie promoot. “Het is een schending van mensenrechten. Als de LHBTQI+ gemeenschap onderdrukt wordt, vooral vanuit de politiek, dan weten we: dat is de kanarie in de kolenmijn. Want dan weet je dat binnen een fractie van een seconde ook de vrouwen aan de beurt zijn. Daar begint alles mee omdat dat inherent het gevolg is van autocratische regimes.”

Vanuit Nederland gaat er ook een delegatie naar de Pride-viering in Boedapest, onder wie Elgershuizen, maar ook de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema en staatssecretaris Mariëlle Paul. Om een duidelijk statement te maken vindt Elgershuizen het belangrijk dat juist dit jaar een grote groep mensen aanwezig is bij de Pride-viering in Boedapest. “Niet alleen vanuit activistische groepen, maar ook echt vanuit de grote politieke stromingen.”

Volgens Elgershuizen is het belangrijk dat er veel aandacht gaat naar de Hongaarse Pride-optocht. “Zodat de hele wereld ziet dat je deze mensen niet in de steek moet laten en hoe belangrijk solidariteit is.” Want het begint nu misschien aan de randen van Europa, maar je ziet dat in Nederland en in de rest van de wereld autocratische krachten en radicaal-rechtse en antifeministische politieke ideologieën serieuze voet aan de grond krijgen.”

Het is niet zonder risico’s dat Bálint en Elgershuizen naar de Pride-parade in Boedapest gaan, want de politie heeft aangekondigd dat ze boetes zal uitdelen tijdens de parade. “Ik ga zeker mondkapjes meenemen, want de politie gaat ook gezichtsherkenningssystemen gebruiken die ze ook gebruikt om terroristen te identificeren.”

Maar Bálint laat haar keuze om naar de Pride-viering te gaan daardoor niet beïnvloeden. “Ik weet niet of ik naïef ben, maar ik heb het gevoel dat dit soort dingen vooral zijn om je af te schrikken. Ik kan me niet voorstellen dat iedereen een boete krijgt, want ik denk dat het gewoon te veel mensen zullen zijn.” Ook Elgershuizen laat zich niet intimideren. “We hebben met elkaar afspraken gemaakt en we letten goed op de adviezen van Buitenlandse Zaken.”

Bálint is al drie keer eerder bij Pride geweest in Boedapest. “Ik denk dat mensen dit jaar niet minder vrolijk zullen zijn, maar de viering zal nu wel betekenisvoller zijn. Mensen zijn meer vastberaden om erbij te zijn.” Volgens Bálint zal er juist meer gefeest worden dit jaar. “Ik ben trots dat ik er ben en ik weet dat mijn vrienden die erheen gaan ook heel erg trots zijn om mee te doen en om zichzelf te laten zien en samen te feesten.”

Elgershuizen voelt vooral strijdvaardigheid, “want wat een voorrecht is het niet dat ik hier vanuit Nederland naar Budapest kan. Maar als het klaar is dan kunnen wij weer naar huis en de mensen daar zijn daar dan nog.” Het doel van de Nederlandse delegatie is volgens Elgershuizen vooral om de druk op de Hongaarse regering op te voeren. “Uiteindelijk hoop ik dat op termijn de huidige regering verdwijnt en dat er een echte democratische regering voor in de plaats komt. Democratie betekent namelijk dat je minderheden volledig erkent en ruimte geeft om te kunnen bestaan.”

Ook Bálint hoopt op een machtswisseling. “Want de situatie is vrij hopeloos, maar op dit punt wil ik protesteren en mijn mening uiten. Om samen te staan en te beseffen dat we niet alleen zijn en duidelijk te maken dat we bestaan en dat het nog niet allemaal in duigen ligt.”

Elgershuizen vindt dat dit ook een herinnering is aan Nederlanders die Pride vieren. “Je bent van harte welkom en we hebben je absoluut nodig, maar denk er altijd bij na: hier hebben mensen keihard voor moeten vechten, hier hebben mensen voor moeten sterven en hier hebben mensen voor in de gevangenis moeten zitten. Zodat wij nu allemaal deze vrijheden kunnen uitoefenen.”