Door: Herrik Bos

Vandaag 95 jaar geleden werd ze geboren, atlete Bertha (Puck) van Duyne-Brouwer. Een van de snelste vrouwelijke sprinters die Nederland ooit gekend heeft. Toch wordt ze het meest herinnerd door de Spelen waar ze niet aan mocht deelnemen.

Van Duyne-Brouwer, die tussen 1953 en 1956 op landelijk niveau zeven titels wist te behalen, had wellicht haar grootste prestatie bij de Olympische Spelen van Helsinki in 1952. Ze behaalde zilver op de 200 meter. Ondanks het feit dat Van Duyne-Brouwer een erg succesvolle atlete was, staat haar carrière nu vooral bekend om één enkel incident dat haar ervan overtuigde de sport achter zich te laten. De Nederlandse boycot op de Olympische Spelen van 1956, waardoor Nederlanders abrupt niet meer mee mochten doen. 

Naar aanleiding van de inval van de Sovjet-Unie in Hongarije gedurende de herfst van 1956 besloot het Nederlands Olympisch Comité (samen met Spanje en Zwitserland als enige westerse landen) om geen sporters mee te laten doen aan de Spelen in Melbourne. 

“De beslissing van het NOC viel rauw op het dak van Puck van Duyne, die al met vier Nederlandse sporters in Melbourne was”, aldus sporthistoricus en eigenaar van sportgeschiedenis.nl, Jurryt van de Vooren. “Zij kregen daar via een telegram te horen dat zij onmiddellijk hun spullen moesten pakken en niet eens mochten blijven kijken. Andere sporters zijn niet eens vertrokken; sommige van hen hebben zelfs op straat moeten horen dat ze niet meer naar Melbourne hoefden.”

Paul Reef, promovendus sportgeschiedenis, vertelt: “Uiteindelijk was Nederland het enige land waar de boycot heel bewust ontstond vanuit solidariteit. Zwitserland ging ook niet, maar dat was ook door het te laat boeken van vliegtuigtickets. Spanje had al twijfels om te gaan. En uiteindelijk heeft de boycot van Nederland niet veel impact gehad; het was puur moreel.

In een interview had de atlete zelf het volgende te zeggen over de boycot: “Politiek was doorgedrongen tot de Spelen om er nooit meer uit te verdwijnen. Ik ben er van dichtbij getuige van geweest. Ik ben er heel kwaad om. Niet eens zozeer omdat ik vier jaar lang voor niets getraind had, want daar had tenslotte iedereen last van, maar het richt zo weinig uit. (…) Bovendien deed Hongarije zelf wel mee. Daarom vond ik het een onbevredigende situatie”. Dat de sportster het een onbevredigende situatie vond, bleek ook uit haar acties. Ze heeft na het terugkeren uit Australië de atletiek afgezworen en vervolgens nooit meer aan een officiële wedstrijd meegedaan.

Een halve eeuw later, op 8 november 2006, verontschuldigde voorzitter Erica Terpstra zich namens het NOC*NSF officieel bij de betrokken sporters voor de beslissing en de botte wijze waarop de atleten op de hoogte waren gebracht. In een uitzending van Netwerk (in 2008) bood de oud-secretaris van het NOC, Claas van den Houten, zijn excuses aan voor het telegram dat hij in 1956 verstuurde, waarin hij de atleten opriep om zich terug te trekken.

Van de Vooren: “In Hongarije wist men door censuur van de Sovjet-Unie niet van de boycot tot 2016; het werd daar landelijk nieuws. De sporters werden als helden ontvangen in Hongarije met onder andere speciale medailles. Dit nam veel van de frustratie weg bij de atleten.” Van Duyne-Brouwer heeft dit alles niet meer mee kunnen maken; zij overleed op 6 oktober 2006.