Door: Phoebe Meekel

De Nieuwe Kerk in Groningen. Foto: Phoebe Meekel

De landelijke kerken roepen duizenden plaatselijke kerken, parochies en geloofsgemeenschappen op om tijdelijk en kleinschalig vluchtelingen op te vangen. Het gaat om statushouders die wachten op een huis in de gemeente waar ze verblijven. Verschillende kerken in Groningen zijn nu aan het nadenken of ze deze statushouders gaan opvangen, en zo ja, hoe.

Het initiatief moet ruimte creëren voor nieuwkomers in azc’s. Daar worstelen ze namelijk nog steeds met een tekort aan opvangplekken. De kerken worden opgeroepen statushouders onderdak te bieden in bijvoorbeeld een bijgebouw van de kerk, een lege pastorie of een vakantiewoning. Op deze manier leren ze hun nieuwe omgeving alvast kennen, schrijft de Raad van Kerken.

In nood te hulp schieten

“Onze eerste gedachte is: we moeten iets doen, vanuit onze Christelijke naastenliefde. Maar we hebben ook geleerd dat je soms eerst even goed moet nadenken voordat je iets doet”, zegt Elsbeth Vonkeman, voorzitter van het College van Diakenen en lid van de Nieuwe Kerk in Groningen.

Vier jaar geleden verbleven er honderden asielzoekers buiten voor het aanmeldcentrum in Ter Apel. Verschillende kerken in Groningen, waaronder de Immanuelkerk en de Nieuwe Kerk, schoten het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoeker) te hulp, door asielzoekers op te vangen. “Dat was een kortdurende opvang, van mensen die niet wisten of ze hier mochten blijven. Ze kwamen toen helemaal verbouwereerd aanzetten.” De kerk werkte toen intensief samen met het COA. Deze gaf hen allerlei materialen om deze opvang mogelijk te maken.

Er werd bijvoorbeeld een mobiele sanitaire voorziening neergezet bij de Nieuwe Kerk. Binnen werden schotten geplaatst, zodat er een soort kamers waren. Dit was niet erg ideaal voor de mensen die daar verbleven, vertelt Vonkeman. “De Nieuwe Kerk is een grote kerkruimte, en als daarin meerdere gezinnen wonen, is dat niet erg privé.”

“Vrijwilligers mochten niet zomaar naar binnen banjeren, aangezien de kerk even de leefwereld van de vluchtelingen was.” De Nieuwe Kerk stond daarmee haar dienstruimte af. “Het was zomer, dus de diensten konden buiten worden gehouden.”

Moeilijkere situatie

Deze noodopvang was voor enkele weken. Dat staat in sterk contrast met de recente oproep van de landelijke kerken. Daarin vragen ze namelijk voor een opvang van drie maanden. “De kerken die vallen onder de protestantse gemeente Groningen zijn nu druk bezig om deze situatie te bespreken”, benadrukt Vonkeman. “De huidige situatie is veel moeilijker. Je kunt mensen niet drie maanden op zo’n manier laten wonen. Een kerkgebouw is geen woonplek.”

Ook Cor van der Klaauw, secretaris bij de kerkraad van de Immanuelkerk, vindt deze situatie ingewikkelder dan die van vier jaar geleden. “Dit is heel anders. Het is voor drie maanden lang. Je moet echt een ruimte hebben, met normale kamers waarin ze kunnen slapen. Daarnaast moet je kook -en wasgelegenheden hebben.” Hij blikt terug op hoe het in 2022 bij de Immanuelkerk ging: “Als ze moesten douchen, gingen ze naar de sportzaal aan de Canadalaan. Dat is iets meer dan vijf minuten lopen vanaf de Immanuelkerk, die aan het Overwinningsplein zit.”

Van der Klaauw voegt toe dat kerken gebruik kunnen maken van elkaars ruimte: “Vergaderingen kunnen bijvoorbeeld in een andere kerk worden gehouden, als de statushouders in de vergaderruimte verblijven.”

Verantwoordelijkheid

Vonkeman vertelt dat de Nieuwe Kerk zeker niet onwelwillend is, maar nog niet goed weet hoe ze met deze situatie om willen gaan. Ze vindt het namelijk erg belangrijk dat statushouders veilige huisvesting hebben. “We voelen als kerk wel de verantwoordelijkheid op dit soort momenten, maar het is niet aan ons om de verantwoordelijkheden van de staat over te nemen.” Daarnaast vraagt Vonkeman zich af wat er na deze drie maanden opvang met de statushouders gebeurt.

Ze suggereert om de kerk als platform te gebruiken. “Dan kun je vragen aan de kerkgemeenschap: heeft iemand van jullie een zolder etage beschikbaar?” Of, in plaats van het probleem op te lossen, de stem verheffen over het tekort aan opvangplekken. “Het kan niet zo zijn dat mensen in deze mensonterende omstandigheden leven.”